مقايسه برخي از ويژگ يهاي شخصيتي (پرخاشگري، اعتماد به نفس و عزت نفس) ورزشكاران نخبه
مرد كاراته (كاتا و كوميته)

چكيده
هدف تحقيق حاضر، مطالعه و مقايسه برخي از خصوصيات شخصيتي (پرخاشگري، اعتماد به نفس و عزت نفس) ورزشكاران مرد
نخبه كاراته در دو رشته كاتا و كوميته بود. نمونه هاي اين تحقيق را 65 نفر از كارات هكاران در دو رشته كاتا و كوميته كه در
مسابقات قهرماني كشور، انتخابي تي م ملي شركت داشتند، تشكيل مي دادند. روش تحقيقي در اين مطالعه از نوع علّي - مقايسه اي
يا پس از وقوع بود. ابزارهاي تحقيق، پرسشنامه هاي عزت نفس كوپراسميت، اعتماد به نفس برون رويتر و تست پرخاشگري آيسنك
بودند. اطلاعاتي نظير سواب قتمريني، مقامهاي اكتسابي، درجه كمربند، سن، شغل و ميزان تحصيلات پدر و مادر نيز توسط
پرسشنامه اطلاعات فردي به دست آمدند. براي تجزيه و تحليل اطلاعات به دست آمده از آزمون تي مستقل جهت مقايسه دو گروه
استفاده گرديد. نتايج تحقيق نشان دادند كه :
-1 بين ميزان پرخاشگري كاراته كاران مرد نخبه كشور در دو رشته كاتا و كوميته اختلاف معني داري وجود ندارد.
-2 بين ميزان عزت نفس كاراته كاران مرد نخبه كشور در دو رشته كاتا و كوميته اختلاف معني داري وجود ندارد.
-3 بين ميزان اعتماد به نفس كارات هكاران مرد نخبه كشور در دو رشته كاتا و كوميته اختلاف معني داري وجود ندارد.
نتايج اين تحقيق نشان دادند كه برتري فني و مهارتي، مقام هاي اكتسابي و صرف ساعات زياد براي تمرين، موجب افزايش
اعتماد به نفس، اعتلاي عزت نفس و كاهش پرخاشگري ورزشكاران در صحنه ورزش شده و اين ويژگي ها در رشته هايي كه
مي توان نتايج عملكردي را بصورت عيني مشاهده كرد، بارزتر است.
واژه هاي كليدي : كاراته كاي نخبه ، كاتا، كوميته، شخصيت، پرخاشگري، اعتماد به نفس، عزت نفس.
منابع
-1 استن هاوس. گلن( 1380 )، كليدهاي پرورش اعتماد به نفس در كودكان و نوجوانان: ترجمة ناهيد آزادمنش، چاپ سوم، تهران: انتشارات صابرين.
-2 اسلامي نسب . علي( 1373 )، روان شناسي اعتماد به نفس؛ چاپ اول، انتشارات مهرداد.
-3 فراست. ديويد.ب( 1366 )، روا نشناسي ورزش؛ ترجمة عيدي عليخاني و مهوش نوربخش، تهران: انتشارات دفتر تحقيقات و آموزش سازمان تربيت
بدني.مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريز
مقايسه برخي از ويژگ يهاي شخصيتي (پرخاشگري، اعتماد به نفس و عزت نفس) ورزشكاران نخبه
مرد كاراته (كاتا و كوميته)
علي پايدار 1، نسرين گلمغاني زاده 2، امير قيامي راد 3
1،2،3 . دانشجوي دكتري تربيت بدني، دانشگاه آنكارا
چكيده
هدف تحقيق حاضر، مطالعه و مقايسه برخي از خصوصيات شخصيتي (پرخاشگري، اعتماد به نفس و عزت نفس) ورزشكاران مرد
نخبه كاراته در دو رشته كاتا و كوميته بود. نمونه هاي اين تحقيق را 65 نفر از كارات هكاران در دو رشته كاتا و كوميته كه در
مسابقات قهرماني كشور، انتخابي تي م ملي شركت داشتند، تشكيل مي دادند. روش تحقيقي در اين مطالعه از نوع علّي - مقايسه اي
يا پس از وقوع بود. ابزارهاي تحقيق، پرسشنامه هاي عزت نفس كوپراسميت، اعتماد به نفس برون رويتر و تست پرخاشگري آيسنك
بودند. اطلاعاتي نظير سواب قتمريني، مقامهاي اكتسابي، درجه كمربند، سن، شغل و ميزان تحصيلات پدر و مادر نيز توسط
پرسشنامه اطلاعات فردي به دست آمدند. براي تجزيه و تحليل اطلاعات به دست آمده از آزمون تي مستقل جهت مقايسه دو گروه
استفاده گرديد. نتايج تحقيق نشان دادند كه :
-1 بين ميزان پرخاشگري كاراته كاران مرد نخبه كشور در دو رشته كاتا و كوميته اختلاف معني داري وجود ندارد.
-2 بين ميزان عزت نفس كاراته كاران مرد نخبه كشور در دو رشته كاتا و كوميته اختلاف معني داري وجود ندارد.
-3 بين ميزان اعتماد به نفس كارات هكاران مرد نخبه كشور در دو رشته كاتا و كوميته اختلاف معني داري وجود ندارد.
نتايج اين تحقيق نشان دادند كه برتري فني و مهارتي، مقام هاي اكتسابي و صرف ساعات زياد براي تمرين، موجب افزايش
اعتماد به نفس، اعتلاي عزت نفس و كاهش پرخاشگري ورزشكاران در صحنه ورزش شده و اين ويژگي ها در رشته هايي كه
مي توان نتايج عملكردي را بصورت عيني مشاهده كرد، بارزتر است.
واژه هاي كليدي : كاراته كاي نخبه ، كاتا، كوميته، شخصيت، پرخاشگري، اعتماد به نفس، عزت نفس.
منابع
-1 استن هاوس. گلن( 1380 )، كليدهاي پرورش اعتماد به نفس در كودكان و نوجوانان: ترجمة ناهيد آزادمنش، چاپ سوم، تهران: انتشارات صابرين.
-2 اسلامي نسب . علي( 1373 )، روان شناسي اعتماد به نفس؛ چاپ اول، انتشارات مهرداد.
-3 فراست. ديويد.ب( 1366 )، روا نشناسي ورزش؛ ترجمة عيدي عليخاني و مهوش نوربخش، تهران: انتشارات دفتر تحقيقات و آموزش سازمان تربيت
بدني.

مقايسه زمان واكنش ساده و انتخابي در كارات هكاران نخبه سب كهاي كنترلي،
نيمه كنترل و آزاد
شاخص آماده سازي لازم براي توليد حركت است كه بخش اصلي بسياري از ورزش هاست و سرعت (RT) مقدمه: زمان واكنش
پاسخ دهي فرد به يك محرك را نشان م يدهد. در واقع در بسياري از مهارت هاي سريع موفقيت ورزشكار بسته به سرعتي است كه
وي مي تواند با توجه به آن، شرايط محيطي يا حركت حريف را شناسايي كند و تصميم بگيرد كه چه واكنشي انجام دهد و سپس
حركت مناسب را آغاز كند( 1). پس پردازش سريع اطلاعات و تصميم گيري درباره اينكه چه كاري انجام دهيم از عوامل مهم و
به عنوان شاخص سرعت تصمي مگيري، ميزان سرعت افراد در پاسخگويي به RT حياتي در اجراي ماهرانه حركات سريع است و
محرك ها را نشان م يدهد كه اين امر نيز مي تواند يكي از راههاي گزينش افراد در رشت ههاي مختلف ورزشي باشد كه لازمه آن ها
داشتن سرعت عكس العمل است. ويژگي هاي فردي و عوامل محيطي بسياري از جمله شدت و نوع محرك، سطح برانگيختگي،
مي باشند( 1،2 ) كه تحقيقات مختلفي را دربرگرفت هاند. در بين اين RT فعاليت بدني و تمرين، جنس، سن . . . از عوامل اثرگذار بر
را در شدت هاي مختلف تمريني RT عوامل فاكتور تمرين توجه بيشتري را به خود جلب كرده و محققان به تفكيك تغييرات
( (زيربيشنه، بيشينه، فزاينده)، بعد از استراحت، بعد از تمرين بدني (آرسلين، 1998 ؛ لمينگ، 2005 ؛ داورنچ، 2006 ؛ تسكيران، 2008
بررسي كرده و به نتايج قابل قبولي هم رسيد هاند اما آنچه در اين ميان ناديده گرفته شده اثر برنامه هاي تمريني مختلف در طولاني
در يك رشته ورزشي خاص م يباشد كه ماهيت مهارت هاي آن سريع است. بدين منظور محقق بر آن است با مقايسه RT مدت بر
كاراته كا هاي نخبه سبك هاي كنترلي با سب كهاي نيم هكنترل و آزاد، برنامه تمريني اي را (CRT) و انتخابي (SRT) زمان واكنش ساده
منجر شده، شناسايي و به ورزشكاران اين رشته معرفي كند. RT كه به بهترين
روش تحقيق: اين مطالعه از نوع علي-مقايسه اي بوده كه در آن 60 كاراته كا نخبه( 20 كاراته كا سبك كنترلي، 20 كاراته كا سبك
نيمه كنترلي و 20 كاراته كا سبك آزاد) داراي كمربند مشكي دان يك و بالاتر كه حداقل يك بار سابقه حضور در تيم ملي را داشتند،
دست (ساخت شركت ساتراپ RT با استفاده از نمونه گيري در دسترس انتخاب شدند. ابزار جمع آوري داده ها دستگاه اندازه گيري
استفاده شد. α< 0/ در سطح معني داري 01 (Anova) ايران) بود. براي تجزيه و تحليل داده ها از آزمون تحليل واريانس
يافته هاي تحقيق: طبق نتايج جدول 1 و با توجه به سطح معني داري خطاي آزمون، تفاوت معني داري بين كاراته كاهاي سبك هاي
وجود دارد. CRT و SRT كنترلي، نيمه كنترل و آزاد در ميانگين
1- Email:behnam.maleki1983@gmail.com
مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريز
ساده و انتخابي در گروه هاي مورد مطالعه RT جدول 1. نتايج آزمون تحليل واريانس جهت بررسي اختلاف ميانگين
سطح معني داري F مجموع مجذورات درجه آزادي ميانگين مجذورات
877 2 1754 SRT
2631
0/001
0/33 58 گروهها 2
60 جمع 1756
1252 2 2504 CRT
0/001 1252 1 2 گروهها 6
8 جمع 2510
بر حسب گروههاي مورد مطالعه در جدول 2 آورده شده است. CRT و SRT . اختلاف ميانگين
جهت مشخص كردن اختلاف ميانگين ها LSD جدول 2- نتايج آزمون تعقيبي
مقايسه
اختلاف
ميانگين
سطح معني داري
SRT
0/001 28 كنترل= 186 نيمه كنترل= 214
0/001 31 كنترل= 186 آزاد= 217
0/001 3 نيمه كنترل= 214 آزاد= 217
CRT
0/001 38 كنترل= 405 نيمه كنترل= 443
0/001 32 كنترل= 405 آزاد= 437
0/001 6 نيمه كنترل= 443 آزاد= 437
* تمامي نمرات بر اساس هزارم ثانيه مي باشد
نيز SRT گروه كاراته كا آزاد بيشتر از دو گروه كنترل و نيمه كنترل است و پايين ترين ميانگين SRT طبق نتايج جدول 2 ميانگين
گروه كاراته كا نيم هكنترل بيشتر از دو گروه كنترل و آزاد است و پايي نترين CRT مربوط به گروه كنترل مي باشد. همچنين ميانگين
ساده و انتخابي در كارات هكاران RT نيز مربوط به گروه كنترل مي باشد.بحث و نتيجه گيري: نتايج تحقيق نشان داد CRT ميانگين
نخبه سب كهاي كنترلي نسبت به كاراته كاران سب كهاي نيمه كنترل و آزاد بطور معن يداري كمتر است. در تحقيقات گذشته محققان
ساده و انتخابي كمتر و قدرت پيش بيني و RT به اين نتيجه رسيده اند كه كاراته كاران نخبه نسبت به كاراته كاران مبتدي داراي
سرعت ادراك بينايي بالاتري هستند(لايتون 1991 و 1993 ، اسكات 1993 ، كيم 1998 ، موري 2002 ) اما در اين تحقيقات
كاراته كاران نخبه تفاوت معني داري نداشت كه با يافته هاي اين تحقيق متناقض است. آزمودني هاي اين تحقيق به تفكيك از RT
كاراته كاران نخبه سبك هاي مختلف هستند اين در حالي كه در تحقيقات قبلي آزمودني ها معمولاً از يك سبك مشخص انتخاب
مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريز
ساده و انتخابي RT مي شده اند و احتمال مي رود برنامه تمريني متفاوت در سبك هاي مختلف كاراته عامل تفاوت و اختلاف در
كاراته كاران نخبه اين تحقيق باشد. همانطور كه نوع و شدت تمرين بر آثار فيزيولوژيكي ناشي از فعاليت تأثير دارد، آثار رواني
نيز كه يك عامل ادراكي- حركتي است در نتيجه RT فعاليت نيز با تغيير شدت و نوع تمرينات تغيير م ييابد( 3). از اين رو ممكن
انجام تمرينات مختلف در طولاني مدت دچار تغييراتي شود. با توجه به ماهيت متفاوت سب كهاي مختلف كاراته و اينكه سبك
كنترلي كاراته مثال خوبي از يك رقابت ورزشي با سطوح بالايي از محدويت هاي فضايي – زماني است كه به واكنش هاي خيلي
سريع نياز دارد( 4)، كاراته كاران اين سبك تكنيك هاي انفجاري و حركات جهشي را بصورت تناوبي (دوره هاي تمرين و
استراحت) تمرين مي كنند( 5). بنابراين سوخت و ساز ب يهوازي مهمترين منبع انرژي درگير در اينگونه تمرينات است( ايماميور
1999 ، راوير 2002 ) كه احتمال دارد عامل بالا بودن توانايي هاي ادراكي – حركتي در كاراته كاران سبك هاي كنترلي، اين نوع
تمرينات با اين نوع سوخت و ساز باشد كه توجه هر چه بيشتر مربيان و كاراته كاران سبك هاي ديگر را به خود جلب مي كند.
منابع
1-SchmidtRA\1991\Motor learning and performance:from principles to practice\Champaign\ Human Kinetics
Books.
2- Kosinski R\ 2006\ A literature review on reaction time\ WWW. biae Clemson\edu.
-3 نعيمي كيا، مليحه/ 1385 / بررسي تغييرات زمان واكنش انتخابي هنگام اجراي فعاليت فزاينده و ارتباط آن با ضربان قلب و آستانة لاكتات/ مجلة المپيك/
29.- سال چهاردهم/ شماره 1/ ص 19
4-Mori S\ Ohtani Y\ Imanaka K\2002\ Reaction time and anticipatory skills of karate athletes\ Hum Mov Sci\ 21(2)\
213-230.
5-Ravier G\2009\Impressive anaerobic adaptations in elite karate athletes due to few intensive intermittent sessions
added to regular karate training\ Scand J Med Sci Sports\19\ 687–694.بهنام ملكي 1، دكتر محمدتقي اقدسي 2، علي مهري 3، اكبر قوامي 4
1.كارشناس ارشد رفتار حركتي، دانشگاه آزاد اسلامي شهرري، 2. دانشيار دانشگاه تبريز، 3. كارشناس ارشد دانشگاه پيام نور
اردبيل، 4. كارشناس ارشد دانشگاه اروميه

تأثيرماندگاري تمرين ذهني برحفظ عملكرد كاراته كاران نخبه مرد ايراني

چكيده
هدف پژوهش حاضر تعيين اثر ماندگاري تمرين ذهني بر حفظ عملكرد كاراته كاران نخبه مرد بود. روش تحقيق نيمه تجربي و
( 27 ساله) تيم كاراته فولاد مباركه سپاهان در سال ( 1388 - شركت كنندگان اين تحقيق را كليه كاراته كاران نخبه مرد بزرگسال ( 19
در بخش كوميته (مبارزه) تشكيل مي دادند. تعداد آن ها در زمان تحقيق 12 نفر بود. تمرينات نيم فصل رف ت شامل تمرينات
جسمي و ذهني و تمرينات نيم فصل برگشت شامل تمرينات جسمي بود. شركت كنندگان اين تحقيق درغالب يك تيم هفت نفره
و با پنج بازيكن ذخيره در دو نيم فصل رفت وبرگشت سوپر ليگ كاراته كشوري 14 مسابقه تيمي انجام دادند . در اين پژوهش
(OMSAT‐ حجم نمونه برابر با جامعه آماري در نظر گرفته شد. ابزار تحقيق شامل پرسشنامه تصويرسازي و تمرين ذهني اوتاوا
زوج (وابسته) براي مقايسه ميانگين هاي امتيازات كسب شده و از دست داده شده t 3 بود. جهت تجزيه و تحليل داده ها از آزمون )
در سه بخش انفرادي، تيمي شركت كنندگان و تيمي در دو نيم فصل رفت و برگشت استفاده شد. نتايج، تفاوت معناداري را بين
ميانگين هاي امتيازات كسب شده و از دست داده شده در سه بخش ذكر شده در دو نيم فصل رفت و برگشت نشان نداد. اين يافته
مي تواند نشان دهنده ماندگاري تمرين ذهني در نيم فصل برگشت باشد، نتايج تحقيق فوق مي تواند براي مربيان و برنامه ريزان
رشته ورزشي كاراته مورد استفاده قرار گيرد.
بنابراين با توجه به يافته هاي پژوهش هاي مذكور و يافته هاي پژوهش حاضر مي توان نتيجه گرفت در شرايطي كه كاراته كاران
در فضاي و كوران رقابت و مسابقه قرارداشته باشند اثرات سود بخش تمرينات ذهني پس از يك وقفه سه ماهه نيز مي تواند
ماندگار باشد لذا بهتر است كاراته كاران براي توسعه پيشرفت و بهبود عملكرد كه با استفاده از سود بردن از اثرات سود بخش
تمرينات ذهني حاصل مي گردد، اين تمرينات را به صورت پيوسته و مداوم انجام دهند تا بتوانند به موفقيت هاي بالاتري دست
يابند.
كلمات كليدي: كاراته كاي نخبه ، تمرين ذهني، عملكرد ورزشيحسن شاطرزاده 1، دكتر مهدي نمازي زاده 2، دكتر رهره مشكاتي 3، دكتر عباس اسماعيلي 4
1.كارشناس ارشد تربيت بدني و مربي سابق تيم ملي كاراته، 2. دانشيار دانشگاه آزاد واحد خوراسگان، 4. استاديار دانشكده علوم
پزشكي دانشگاه اصفهان

مداخله نروفيدبك در مهارت هاي رواني و اجراي رزمي كاران


چكيده
نروفيدبك فرآيند ثبت و برگشت دادن اطلاعات بيولوژيكي به تمرين كننده است و به عنوان روشي مطرح در حيطه روانشناسي
فيزيولوژيك از دهه 1960 به بعد رشد كرده است. استفاده از بيوفيدبك و نروفيدبك در روانشناسي ورزش به سرعت گسترش مي
يابد و هدف آن كاهش ميزان تنش عضلاني، استرس و اضطراب رقابتي است. نروفيدبك قابليت بازآموزي فعاليت امواج مغزي
براي افزايش عملكرد مطلوب در ورزشكاران رشته هاي ورزشي مختلف را داراست.
آموزش نروفيدبك تكنيك شرطي سازي عاملي است. نمايش اين امواج روي صفحه مانيتور فقط چند هزارم ثانيه پس از توليد
آن ها، به ما اين امكان را مي دهد كه از طريق فرايند شرط يسازي عاملي فعاليت امواج مغزي را به طور ناهوشيار تغيير دهيم. با
استفاده از بازداري يا تقويت فعاليت امواج مغزي، نروفيدبك منجر به تغيير در فعاليت مغزي شده، سرعت بهبود عملكرد را
افزايش داده و در نتيجه فرد را به اجراي مطلوب نزديك مي سازد. براساس مطالعات انجام شده، روانشناسي ورزش نروفيدبك را
ابزار مهمي در كمك به ورزشكاراني از قبيل تيراندازان، گلف بازان و رزمي كاران براي يادگيري كنترل سطح فعاليت، مديريت
احساسات و نوسانات روحيه و نهايتا اطمينان از آمادگي فيزيولوژيكي بدن براي اجراي مطلوب مي داند.
امروزه تفاوت فيزيكي زيادي بين قهرمانان ورزشي وجود ندارد و شرايط فيزيكي و تجارب ورزشكاران سطوح بالا همانند است،
آنچه اهميت پيدا مي كند آمادگي هاي ذهني و رواني افراد است. يكي از مهم ترين عوامل عملكرد بهينه رزمي كاران در ميدان
رقابت، تنظيم توجه به گونه اي است كه تلاش هوشيارانه كمي نياز باشد. پردازش هوشيارانه اطلاعات، منجر به حركات بيشتر
عضلات و درگيري زياد نيمكره چپ، قبل و در حين انجام تكليف شده و درنتيجه عملكرد فرد ضعيف مي شود. به عبارت ديگر،
اثربخشي كنترل دقيق و هوشيارانه حركات بدني كمتر از كنترل ناهوشيار و خودكار حركات بدني است و باعث افزايش اضطراب
و افت عملكرد فرد مي شود. اضطراب بوجود آمده، هيجانات منفي را به همراه آورده و ورزشكار را مجبور مي سازد تا به جاي
توجه به محركات بيروني، توجه خود را معطوف افكار و هيجانات منفي خود كند و در كل يك بازي احساسي و ناموفق ارائه
دهد. در صورتيكه در عملكرد بهينه، ورزشكار بر حركات خود تمركز نكرده و تمام توجه خود را معطوف به اهداف خارجي
مي كند. ورزشكاران زبده اغلب حركات پيچيده را طوري انجام مي دهند كه به نظر مي رسد بدون كمترين هوشياري و بصورت
مي گويند. اين افراد، بجاي توجه « خودكار شدن رفتار » خودكار انجام مي شوند. به اين حالت اصطلاحاً بودن در زون يا
هوشيارانه به حركات دروني (مثل سر، دس تها و پاها)، بر جنبه هاي خارجي از قبيل حركات حريف و عكس العمل هايش توجه
دارد. چراكه در هنرهاي رزمي فرد نيازمند بكارگيري تاكتيك ها و استراتژي هاي پيچيده ، تكنيك هاي كامل، فريب دادن حريف و
داشتن خلاقيت است. يكي از نكات مهم پيروزي، تصميم گيري به موقع و واكنش سريع بر مبناي تصميم خود يا حركت انجام
مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريز
شده توسط حريف است. هركدام از امواج مغزي (بتا، آلفا، تتا و دلتا) بايد در سطح خاصي از فعاليت خود باشند تا اين وضعيت
حاصل شود و فرد بهترين اجراي خود را به نمايش گذارد.
بيوفيدبك) با بازآموزي فعاليت امواج مغزي براي رسيدن به سطح فعاليت مناسب، مي تواند ورزشكار را براي EEG) نوروفيدبك
رسيدن به اين حالت كمك كند. با استفاده از پروتكل هاي مختلف نروفيدبك در طيف وسيعي مي توان به بهبود تمركز، توجه،
اجراي شناختي، بهبود تعادل در حركات و اجراهاي مختلف، كاهش اضطراب و در نتيجه افزايش كارآيي ورزشكار دست يافت.
در ورزش هايي همانند كاراته و ساير هنرهاي رزمي كنترل سطح انگيختگي و باقي ماندن در محدوده مناسب آن منجر به تصميم
گيري صحيح و برتري فرد بر حريف مي گردد. بنابراين اغلب پروتكل هاي نروفيدبك كه در تسهيل كسب توجه، تعادل، عملكرد
و كاهش اضطراب و نوشخوارهاي رواني استفاده مي شود براي به دست آوردن اوج اجرا و بهبود عملكرد ورزشكاران مفيد
خواهند بود.
آموزش نروفيدبك احتمالا آثار سودمندي جهت كاهش اضطراب و افزايش توجه و تعادل براي ورزشكاران خواهد داشت. به نظر
مي رسد اين روش مي تواند به عنوان يك برنامه تمريني مكمل در كنار ديگر برنامه هاي تمريني بكار رفته و بخش اصلي رژيم
تمريني ورزشكار باشد تا موفقيت بيشتر فرد را به دنبال داشته باشد. با توجه به غير تهاجمي بودن اين روش مي توان آن را
جايگزين مناسبي براي روش هايي از قبيل مصرف دارو در كنترل اضطراب و افزايش توجه قرار داد. تاثير مداخله نروفيدبك در
درازمدت به عنوان يك مداخله خود تنظيم مغز در ارتقا سطح اجرا موثر بوده و مي توان بيان كرد عاملي كمكي براي تسريع
افزايش تمركز و بهينه سازي عملكرد خواهد بود.
بيوفيدبك، كاراته، هنرهاي رزمي EEG ، كلمات كليدي: نروفيدبك
منابع
1-Blumenstein. B., Bar-Eli. M., Tenenbaum. G. (2002). Brain and body in sport and exercise, biofeedback
applications in performance enhancement. John Wiley & Sons, Ltd. 10-12, 18-21, 37-74.
2-D. Corydon Hammond. D.C., Bodenhamer-Davis. G., Gluck. G., Stokes. D., Hunt. S. (2011). Standards of
Practice for Neurofeedback and Neurotherapy: A PositionPaper of the International Society for Neurofeedback &
Research. Journal of Neurotherapy. 15:54–64,
3-Deeny S.P. Haufler A. J. Saffer M. Hatfield B. (2009), Electroencephalographic coherence during visuomotor
performance: A comparison of cortical-cortical communication in experts and novices. Journal of motor behavior,
41, 2, 106-116.
4-Dupee. M. (2008). Exploring a bio/Neurofeedback training intervention to enhance psychological skills and
performance in sport. University of Ottawa. AAT MR 48451.
5-Fink. A., Graif. B., Neubauer. A.C. (2009). Brain correlates underlying creative thinking: EEG alpha activity in
professional vs. novice dancers. NeuroImage 46, 3, 854-862.
6-Hammond. D.C., (2007). Neurofeedback for the enhancement of athletic performance and physical balance. 1 (1):
1-9
مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريزدكتر مهتا اسكندرنژاد
استاديار دانشگاه تبريز

• 7‌ ‌اشتباه باور نكردنی درباره خواب‌
  - خواب؛ هر چه بیشتر، بهتر: كاش همین‌طور بود! ولی مطالعات نشان می‌دهد احتمال مرگ زودرس در آنهایی كه بیش از8 ‌ساعت در شبانه‌روز می‌خوابند،بیشتر است. ‌
  
  2 - خوش به حال فلانی، هنوز سرش به بالش نرسیده،خوابش می‌برد! ‌اتفاقا این نشان می‌‌دهد كه فلانی‌،خواب خوبی ندارد.این كه آدم هنوز سرش به بالش نرسیده خوابش ‌ببرد، یكی از نشانه‌های خواب‌آلودگی است كه باید تحت بررسی قرار بگیرد.مدت زمانی كه طول می‌كشد ‌تا خوابمان ببرد،نباید كمتر از 5 دقیقه یا بیشتر از30 دقیقه باشد.پزشكان،مقادیر كمتر و بیشتر از ‌این محدوده را غیرطبیعی می‌دانند.‌
  
  3 - چقدر كم می‌خوابی! همه آدم‌ها حداقل به 8 ساعت خواب شبانه احتیاج دارند! ‌هیچ عدد قطعی و واحدی وجود ندارد كه بشود روی آن قسم خورد.میزان نیاز به خواب در افراد مختلف، ‌متفاوت است.به خودتان رجوع كنید، اگر حس می‌كنید كه هر روز بعدازظهر خسته و خواب‌آلود ‌می‌شوید، بدانید كه احتمالا الگوی خواب‌تان غلط است.‌
  
  4 - چقدر زیاد می‌خوابی، نخبه‌ها فقط روزی 3،‌ 4 ساعت می‌خوابند! ‌شاید مارگارت تاچر و بیل كلینتون و چند نفر از مشاهیر هالیوودی جزء نخستین كسانی باشند كه رسانه‌های ‌غربی،درباره كم‌ خوابیدن آنها زیاد حرف زدند.اما واقعیت این است كه از نظر پزشكان، این قبیل افراد ‌معمولا عملكرد بهتری نسبت به سایرین ندارند. كم‌خوابی،سلامت شما را تهدید می‌‌كند و ‌تمركزتان را پایین می‌آورد. كم‌خوابی حتی می‌تواند بیمارتان كند و به سیستم ایمنی‌ شما آسیب ‌بزند.
  
  ‌5- من خوابم خوب است؛ فقط شب‌ها چند بار از خواب می‌پرم! ‌به چنین خوابی نمی‌گویند خواب خوب. خوابی خوب است كه تداوم مناسبی داشته باشد.بیدار شدن مكرر ‌در حین خواب از علائم شایع اختلال خواب است و بیشتر آنهایی كه شب‌ها بیش از یك بار از ‌خواب می‌پرند، به نوعی اختلال خواب دچارند.
  
  6- كم‌‌خوابی فقط یك چاره دارد؛ قرص خواب! ‌‌ تاثیر داروهای خواب‌آور، كوتاه‌ مدت است و كم‌كم بدن به دارو عادت می‌كند و دیرتر به آن جواب می‌دهد. از ‌طرفی،اگر بدن به دارو عادت ‌كند؛ قطع آن اوضاع را بدتر می‌كند. پس برای درمان قطعی، فقط باید به پزشك ‌مراجعه كرد تا علت اصلی بی‌‌خوابی شناخته و درمان شود.
  
  ‌7- كم‌‌خوابی از آن دردهایی است كه چاره ندارد‌ و باید با آن ساخت! ‌اما توصیه‌های دیگری هم هست كه می‌تواند اوضاع خواب‌تان را رو به ‌راه كند: ‌پرهیز از نوشیدن چای،قهوه، نوشابه وخوردن شكلات در ساعات نزدیك به خواب. خودداری از مصرف غذاهای سنگین و كشیدن سیگار در ساعات نزدیك به خواب.‌رعایت نظم خواب؛ خوابیدن در یك ساعت ثابت، اختصاص دادن اتاق خواب به خوابیدن و اجتناب از كارهای ‌دیگری مثل تماشای تلویزیون و كار در آن اتاق ‌‌و بالاخره این كه اگر بیش از نیم ساعت در رختخواب ماندید و خوابتان نبرد و احساس خواب‌آلودگی هم ‌نكردید، باید از اتاق خواب خارج شوید وتا وقتی احساس خواب‌آلودگی نكرده‌اید،به رختخواب برنگردید.

   

با چشمانی که این همه خطا می کند، در مورد مردم قضاوت نکنیم

تأثير تغييرات حجم تمرين بر نيمرخ وضعيت خلقي و عملكرد جسماني
در كاراته كاران دختر نوجوان
سيده ستاره سادات موسوي، دكتر مجيد باغدارنيا
گروه فيزيولوژي ورزشي دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مركزي
مقدمه: مطالعه حاضر با هدف بررسي تأثير تغييرات حجم تمرين بر نيمرخ وضعيت خلقي و عملكرد جسماني در كاراته كاران
دختر نوجوان انجام شد.
150 سانتي متر /92±11 / 13 سال ، قد 31 /05±3/ روش تحقيق: به همين منظور 45 كاراته كار دختر نوجوان، با ميانگين سن 21
44 كيلوگرم كه حداقل دو سال سابقه تمرين مستمر كاراته داشته اند پس از آزمون اوليه و گرفتن رضايت نامه /12±10/ و وزن 57
به عنوان آزمودني هاي تحقيق انتخاب شدند. ابتدا در يك جلسه اهداف و مراحل كار به آزمودني ها توضيح داده شد و پس از
دريافت رضايت نامه كتبي از والدين آزمودني ها، در آغاز دوره (پيش آزمون) فاكتورهاي سرعت، چابكي، توان هوازي، عملكرد
تكنيكي و خلق وخوي آن ها اندازه گيري شد. داده هاي مرحله پيش آزمون به عنوان داد ههاي گروه كنترل منظور شد.آزمودني ها در
هفته اول با فشار تقريبي 20 درصد به مدت سه روز در هفته تمرين كردند، سپس در هفته دوم فشار حجم تمرين به 40 درصد
افزايش يافته و به مدت 4 روز در هفته تمرين انجام گرفت. در هفته سوم فشار حجم تمرين به 70 درصد رسيده و به مدت 5 روز
در هفته تمرين انجام گرفت. در هفته چهارم فشار حجم تمرين به 100 درصد رسيده و 7 روز در هفته انجام شد. در پايان اين
مرحله تست هاي افزايش حجم تمرين از كاراته كاران گرفته شد. در هفته پنجم فشار حجم تمرين به 30 درصد كاهش يافته و دو
روز در هفته تمرين انجام گرفت. در پايان اين مرحله تست هاي كاهش حجم تمرين از كاراته كاران گرفته شد. در هفته ششم
تمرين متوقف شد و پس از دو هفته بي تمريني آزمون ها مجدداً تكرار شد. جهت آزمون فرضيه ها و يافتن پاسخ سوالات پژوهش
با اندازه گيري هاي مكرر استفاده شد. سطح معني داري نيز در كليه مراحل (ANOVA) از مدل آماري تحليل واريانس يك متغيره
تعيين شد. (P< 0/05)
يافته هاي تحقيق: نتايج اين تحقيق نشان داد تغييرات حجم تمرين به تغيير معني دار توان بي هوازي منجر شد. اين تغيير در زمان
افزايش حجم تمرين معني دار بود؛ به شكلي كه افزايش معني دار مشاهده شد.
چابكي نيز تحت تأثير تغييرات حجم تمرين قرار گرفت و پس از دوره افزايش حجم تمرين كاهش معني دار يافت اين كاهش تا
پايان دوره ادامه داشت. ولي بيشترين ميزان كاهش متعلق به همان دوره افزايش حجم تمرين بود. توان هوازي آزمودني ها فقط
پس از دوره افزايش حجم تمرين افزايش معني دار يافت. اما عملكرد تكنيكي دست آزمودن يها از آغاز تا پايان دوره افزايش
معني داري يافت و بيشترين ميزان تغيير در زمان كاهش حجم تمرين و بي تمريني مشاهده شد عملكرد تكنيكي پا فقط پس از
دوره تغييرات حجم تمرين افزايش يافت كه اين تغيير پس از دوره افزايش حجم تمرين معن يدار شد. علي رغم تغييرات مشاهده
مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريز
شده در اجزاء شش گانه خلقي و مجموع اختلالات خلقي، تفاوت معن يدار در هيچ يك از اجزا و در هيچ زمان اندازه گيري مشاهده
نشد.
واژه هاي كليدي: نيمرخ وضعيت خلقي، عملكرد، حجم تمرينسيده ستاره سادات موسوي، دكتر مجيد باغدارنيا
گروه فيزيولوژي ورزشي دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مركزي

تحليل زمانبندي تكنيكهاي اجرا شده در فينال مسابقات جهاني كاراته مردان 2006

مقدمه: زمانبندي، روند تقسيم تمرين به دورههاي كوچكتر و بزرگتر است كه شامل شدت، زمان استراحت و دورههاي تمريني
است( 1). در كاراته، دير زماني است كه بررسي جامع تحليل رقابتي كه درك كاملي از مشخصههاي زمان فعاليتي مبارزان فراهم
كند، وجود نداشته است. يوشيرو( 2002 ) در بررسي زمان عكسالعمل كاراتهكاران و افراد عادي تفاوت معنيداري نيافت اما در
صحت پاسخ دو گروه تفاوت معنيداري گزارشكرد( 4). ايده و همكاران( 2008 ) در بررسي پاسخهاي فيزيولوژيك مسابقات شبيه-
1 ثانيه و ميانگين كلي اجراي /8 ±0/ 2 و 4 /1 ±1/ سازي شده كوميته، طولانيترين دوره حملهاي و دفاعي تكنيكي را بهترتيب 5
19 ثانيه گزارش كردند ( 2). يافتههاي تحقيق ميتواند به ترسيم /4 ±5/ 13 و 5 /3 ±3/ تكنيكهاي تهاجمي و تدافعي را بهترتيب 3
يك نيمرخ مطلوب از زمانبندي تكنيكهاي اجرائي در مسابقات كاراته كمك نموده تا امكان طراحي برنامههاي تمريني متناسب
با آن فراهم شود. هدف از تحقيق حاضر تحليل زمانبندي تكنيكها و مبارزات مردان نخبه كوميتهكاي جهان بود.
روش تحقيق: اين تحقيق از نوع توصيفي و كاربردي است كه با استفاده از تحليل ويدئوئي مسابقات جهاني كاراته صورت گرفت.
جامعه آماري، كوميتهكاران راهيافته به مرحله نهايي 7 وزن مسابقات جهاني كاراته 2006 فنلاند، شامل 14 كاراتهكاي مرد بزرگسال
به همراه 7 داور وسط قضاوتكننده اين مسابقات بودند كه با توجه به هدف تحقيق تمامي آن ها حجم نمونه را تشكيلدادند.
جهت تحليل دقيق هر مسابقه، فيلم ضبطشده آن به دفعات توسط نرمافزار كوئينتيك به صورت آهسته و حتي تصوير به تصوير
مورد بازنگري قرار گرفت. براي ثبت اطلاعات از فرم مخصوصي كه به تاييد 2 متخصص سنجش و 15 مربي تيم ملي رسيده بود،
استفاده شد. جهت تجزيه و تحليل دادههاي آماري، از آمار توصيفي و استنباطي( آزمون خيدو و آناليز واريانس يكطرفه) و نرم-
استفادهشد. Spss افزار
0 ثانيه سريعترين و تكنيكهاي تركيبي با ميانگين زمان اجراي / يافتهها: نتايج نشانداد كيزاميزوكي با ميانگين زمان اجراي 60
30 ثانيه و / شكل 1). طولانيترين دوره اجراي تكنيكي در هر بازي 2 ) (F=4/17،P=0/ 1/23 ثانيه كندترين تكنيكها بودند( 00
8 % زمان كلي مسابقه) بود. همچنين / 15 ثانيه ( 5 / 6 ثانيه بود. ميانگين زمان كلي اجراي تكنيك در هر مسابقه 34 / كوتاهترين آن 5
بهطور متوسط هر بازي حدوداً 8 بار توسط داور متوقف شد و طول هر دور توقف در مسابقه حدود 9 ثانيه و هر دور فعاليتي
.( ممتد حدود 24 ثانيه بود (جدول 1
مجموعه مقالات اولين همايش ملي علم و كاراته ، اول تا سوم آبان 1390 دانشگاه تبريز
شكل 1. ميانگين زماني اجراي تكنيك هاي امتيازي. جدول 1. ميانگين زماني دورههاي قطع و انجام مسابقه با مداخله داور.
بحث و نتيجهگيري: احتمالاً با توجه به خط سير كوتاه ضربات دست، تكنيكهاي دست مدت زمان اجراي كوتاهتري دارند.
ضربات پا داراي خط سير طولانيتر و در نتيجه زمان طولانيتر براي اجراي ميباشد( 3). اجراي آسانتر ضربات دست، موجب
تمايل بيشتر مبارزان در اجراي اين تكنيكها و مهارت بالاتر در اجراي آن شدهاست. مبارزان كنترل بالايي در اجراي تكنيكهاي
15 ثانيه / دست داشته و با سرعت بالاتري ميتوانند ضربات را پس از اجرا جمع و به اتمام برسانند. به طور متوسط، كاراتهكاران 3
را صرف اجراي تكنيكهايشان كرده اند. بر طبق قوانين، اولين ضربه اجرا شده حائز شرايط امتيازي، مستلزم دريافت امتياز خواهد
بود. لذا مبارزان تمام تلاش خود را به كار ميگيرند تا يك موقعيت امتيازي مناسبي را خلق كنند، كه اين برنامهريزي خود مستلزم
صرف زمان ميباشد. همچنين مداخله داور در دستور توقف بازي، منجر به تبديل مبارزه كاراته، به يك فعاليت تناوبي با دورههاي
ن هاي استراحت بين آن ميگردد. يافتههاي اين تحقيق ميتواند نقش اساسي در طراحي و برنامه ريزي تمرينات آماده- Ĥ فعاليتي و زم
سازي كاراتهكاران داشته باشد.
كليدواژهها: كاراته، تكنيك، زمانبندي، مسابقات جهاني.
منابع
. 1. مجتهدي،ح.( 1389 ). علم تمرين: روشهاي آمادهسازي ورزشكاران. 559 . اصفهان. دانشگاهاصفهان. 30
2. Iide,K. Imamura,H. Yoshimura,Y. Yamashita,A. Miyahara,K.(2008).Physiological responses of
simulated Karate sparring matches in young men and boys, Journal of Strength and Conditioning
Research,22(3),839-844.
3. Mudric,R.(2001).Model of time parameter of attack in karate. Security, Belgrade v.1,p.91-116,(in
Serbian).
4.Yasuhiro,S.(2002).Characteristic of reaction time during pursuit eye movement in Karate athletes,IEIC
Technical report,S0532B,7-11.
مشخصات ميزان
تعداد دورههاي فعاليت 9
تعداد دورههاي توقف مسابقه 8
23/ ميانگين زمان هر دوره فعاليت(ثانيه) 5
ميانگين زمان هر دوره قطع فعاليت(ثانيه) محمدرضا باتواني 1، دكتر سيدمحمد مرندي 2، دكتر وحيد ذوالاكتاف 3
1.كارشناسارشد دانشگاه اصفهان، 2. دانشيار دانشگاه اصفهان، 3. دانشيار دانشگاه اصفهان9

اثر تصويرسازي ذهني بر عملكرد ورزشكاران در جوانان و بزرگسالان 171

زمينه و هد ف: ورزشكاران به طور معمول در زمين ه هاي جسماني نسبت به ساير زمينه ها تمرينات و مهارت ب يش تري
دارند و اغلب آگاهي كم تري از فا كتورهاي شناختي و رواني موثر بر عمل ك رد و اجراي ورزشي خود دارند . لذا
ورزشكاران رشت ه هاي مخ تلف به ويژه ورزش هاي تيمي، چندان با مهارت هاي رواني مرتبط با ورزش آشنا نيستند و
كم تر به تمرينات ذهني م ي پردازند. به تازگي تصويرسازي به عنوان يكي از مهار ت هاي پاي ه اي مورد نياز و موثر در
ورزش مطرح بوده است . در اين مطالعه اثر تصويرسازي شناختي بر عمل كرد فوتبا ليست هاي نخبه در جريان مسابقات
رسمي را در دو مطالعه موازي مورد ارزيابي قرار گرفته است.
روش بررس ي: بيست و دو ورزش كار در رده جوانان و 22 ورزشكار در رده بزر گسال به طور جداگانه و ب ه صورت
تصادفي در دو گروه مداخله و شاهد تقسيم شدند . آموزش تصويرسازي شناختي براي شر كت كنندگان در گروه
مداخله، به مدت 12 هفته و مشابه با هم صورت پذيرفت ، د ر حالي كه بازيكنان گروه شاهد هيچ گونه مداخله شناختي
دريافت نمي كردند. عملكرد ورزشي ورزشكاران فوتباليست به صورت ميزان پا س هاي صحيح در جريان مسابقات
رسمي، قبل و بعد از مداخله تصويرسازي مورد ارزيابي قرار گرفت.
يافت هها: نتايج حا كي از تغيير قابل توجه در عمل كرد فوتباليست هاي رده جوانان بعد از دريافت مداخله نسبت به گروه
در رده بزر گ سال عل ي رغم روند رو به رشد بازيكنان در .(OR=1/41 ،P<0/000 ،CI%95: 1/17 ،1/ شاهد بود ( 69
.(OR=1/07 ،P>0/05 ،CI%95: 0/82 ،1/ اجراي ورزشي، تفاوت معني داري ميان گروه مداخله و شاهد ديده نشد ( 4
نتيج هگيري: نتايج به دست آمده نشان م ي دهد مداخلات تصويرسازي شناختي اختصاصي و عمومي م ي تواند عملكرد
فوتباليست ها به خصوص در رده جوانان را بهبود بخشد.
كلمات كليدي: تصويرسازي، فوتبال، پاس، مسابقه رسمي.
امروزه نقش آموز هها و مداخلات روا نشناسي ورزشي در
عملكرد ورزش كاران از اهميت بسياري برخوردار است . 1 ورزش كاران
معمولا در زمينه هاي جسماني، نسبت به ساير زمين ه ها آشنايي
بيش تري دارند و اغلب از ابعاد رواني غافل م ي شوند، اين در حالي
است كه مولف ههاي شناختي بر اجرا و افزايش انرژي رواني مثبت،
بدان Reilly تاثير مي گذارد. 3و 2 يكي از اين مهارت هاي پايه اي ك ه
است كه يكي از (Mental imagery) اشاره مي كند، تصويرسازي ذهني
مولفه هاي اصلي آمادگي اجرايي براي هر ورزش كار به شمار مي رود. 4
تصويرسازي ذهني مرور سمبليك يك فعاليت فيز يك ي است بدون
اين كه هيچ حر كت عضلاني واضحي صورت گيرد . 5 تصويرسازي
مي تواند به منظور يادگيري مهارت و تكنيك (شناختي اختصاصي ) و يا
استراتژي و تا كتيك (شناختي عمومي ) و هم چنين مديريت انگيزش و
مقدمه
مجله دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، خرداد 1392 ، دوره 71 ، شماره 3، صفح ههاي 171 تا 178 مقاله اصيل
1391/12/ 1391 تاريخ پذيرش: 12 /11/ چكيده تاريخ دريافت مقاله: 15
172 توحيد سيف برقي و همكاران
171 تا 178 ، مجله دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، خرداد 1392 ، دوره 71 ، شماره 3
هيجانات (انگيزشي) مورد استفاده قرار گيرد . 4 در دهه اخير مطالعات
در يادگيري (Mental rehearsal) متعددي، سودمندي تمرين ذهني
6 اين - اوليه، اجرا و حتي در مرحله به ذهن سپاري را نشان داده اند . 9
اثربخشي در بهبود اجراي ورزشي در افراد مبتدي و هم چنين باتجربه
10 به نظر مي رسد نحوه استفاده از تمرين ذهني با - تاييد شده است . 12
سن و ميزان تجربه ورزشي ورزش كاران ارتباط داشته باشد . 13 در اين
راستا مطالعات معدودي بر روي جوانان ورزش كار صورت گرفته
است. 15 و 14
نتايج مطالعات حاكي از استفاده ورزش كاران جوان از هر دو
رويكرد انگيزشي و شناختي بوده است . 17 و 16 تحقيقات در سنين
پايين تر، اثربخشي تصويرسازي شناختي اختصاصي را در يادگيري
تكنيك هاي تنيس روي ميز براي نوجوانان تاييد كرده است . 18
با تاييد تاثير تصويرسازي انگيزشي در دختران نوجوان و Chandler
7 ساله تفاوت هاي آن ها - فوتباليست با بررسي ورزش كاران نوجوان 14
در تصويرسازي را بدي نگونه بيان م ي كند ؛ 19 ورزش كاران جوا ن تر
بيش تر اهداف فردي خود را تصويرسازي مي كنند و ورزشكاران با
سن بالاتر تصويرسازي مرتبط با اهداف تيمي را بي ش تر انجام
مي دهند. 20 محققين مي گويند ورزشكاران بزر گ تر و با تجرب ه تر با
درصد بالاتري تصويرسازي ا نگيزشي را ب ه كار م ي برند و در مقابل
ورزشكاران جوان تر با درصد بالاتري تصويرسازي شناختي را استفاده
مي كنند و تمركز بي ش تري بر يادگيري و اجراي تكنيك ها دارند . 14 بر
اساس اين يافته ها اين كه كدام نوع تصويرسازي در ورزشكاران جوان
يا بزرگ سال موثرتر است، مورد اتفا ق نظر نيست و تاكنون مقايس ه اي
ميان بزرگ سالان و جوانان براي آزمون رويكردهاي متفاوت
تصويرسازي صورت نپذيرفته است. 14
از سوي ديگر جهت سنجش اثربخشي تصويرسازي بايد مهارت
پيامد به گونه اي انتخاب و سنجيده شود كه منطبق بر اتفاقات واقعي آن
ورزش باشد ؛ 21 يكي از مهار ت هاي اختصاصي در ورزش فوتبال پاس
دادن است كه شامل اجزاي حر كتي و شناختي مي باشد . ارزيابي
موفقيت در اين مهارت ب هكمك آزمون هاي ساختار يافته و ه م چنين
(Real بدون ساختار انجام م يشود كه شرايط مسابقه واقعي
را براي آزمون عمل كردي پاس دادن، در نظر گرف تيم. competition)
هدف ما از مطالعه اين بود كه آيا تصويرسازي ذهني درصد اجراي
صحيح پاس در شرايط مسابقه را افزايش خواهد داد و براي آزمون
متغير سن، اين مساله را با طراحي دو مطالعه موازي در دو رده جوانان
و بزرگ سال با هم مقايسه كرديم.
آزمودن يها: مطالعه كارآزمايي كنترل دار تصادف يشده اخير
در ليگ دسته اول فوتبال ايران ، در (Randomized controlled trial)
سال 1387 انجام شد . بيست و دو نفر فوتباليست از رده تيمي جوانان
(زير 21 سال ) براي مطالعه يك و 22 نفر از رده بزر گ سال براي
مطالعه دو بودند . پس از اطلاع افراد از عنوان و هدف طرح و امضاي
رضايت نامه آگاهانه، شر كت كنندگان در هر رده تيمي (جوانان و
بزرگ سال) به طور تصادفي به دو گروه مداخله (آموزش تصويرسازي )
.( و شاهد (ليست انتظار و بدون آموزش) تقسيم شدند (شكل 1
متغير پيامد : متغير وابسته اي كه در هر دو مطالعه مو رد ارزيابي
قرار گرفته است، درصد ارسال پا سهاي صحيح توسط هر بازيكن،
در جريان مسابقات رسمي بود . به عبارتي نسبت پا س هاي صحيح
ارسالي توسط هر بازيكن به كل پا س هايي كه يك بازيكن در جريان
مسابقات رسمي داده است، محا سبه شد . ارزيابي متغيرهاي هدف
به روش فيل م برداري و آناليز تصاوير ويديويي بعد از اتمام مسابقه
مربي گري A توسط گروه مربيان حرفه اي مربي فوتبال با درجه
فوتبال، صورت گرفته است . در هر مورد، راي نهايي كميته مذكور
به عنوان نمره ارزيابي عملكرد بازيكن محسوب شده است . شايان ذ كر
است جهت كورسازي ي ك طرفه مطالعه، افراد حاضر در كم يته
نمره دهي نسبت به شركت كنندگان در دو گروه مداخله و كنترل كور
شده بودند.
در هر دو مطالعه، ارزيابي اوليه ب ه كمك فيلم برداري از سه بازي
رسمي باز يكنان در ابتداي فصل صورت پذيرفت؛ توسط گروه مربيان،
كيفيت هر سه مورد از فيلم ها براي هر يك از مطالعات ج هت آناليز
مورد تاييد قرار گرفت . (Performance analysis) عملكردي
فيلم برداري نهايي نيز همانند مرحله اول و بعد از انجام تمرينات
ذهني صورت پذيرفت كه در هر رده، مشابه با ارزيابي اوليه، سه مورد
از بازي هاي رسمي به عنوان مرجع آناليز نهايي انتخاب گرديد . در هر
كدام از دو مطالعه، تعدادي از شرك ت كنندگان به علت عدم استفاده از
آن ها در مسابقات رسمي، قبل يا بعد از مداخله، از آناليز نهايي كنار
روش بررسي
اثر تصويرسازي ذهني بر عملكرد ورزشكاران در جوانان و بزرگسالان 173
http://tumj.tums.ac.ir
Tehran Univ Med J (TUMJ) 2013 June;71(3):171-78
گذاشته شدند . لذا در پايان مطالعه در مطالعه يك (رده جوانان ) 14
نفر و در مطالعه دو (رده بزرگ سال) 16 نفر آناليز آماري شدند.
(Cognitive specific مداخله: تصويرسازي شناختي اختصاصي
در تركيب با اجزايي از تصويرسازي شناختي عمومي imagery)
به عنوان روش اصلي تمرين (Cognitive general imagery)
مهارت هاي ذهني براي ورزش كاران در نظر گرفته شد . قبل از آغاز
تمرينات تصويرسازي شناختي، از يك فيلم ويديويي ويژه پاس
صحيح و استاندارد استفاده شد. اين فيلم شامل مراحل فني پاس دادن
از سوي يك بازيكن، به بازيكن هدف بود . از شرك ت كنندگان
خواسته شد تا اين مهارت را در حال ت هاي مختلف و فاصل ه هاي
متفاوت (با تصور اي ن كه در حين بازي هستند ) در ذهن خود
تصويرسازي كنند . هم چنين به آن ها گوشزد شد كه مي توانند از
تصاوير پاس هاي درست خود نيز ب ه عنوان الگو براي تصويرسازي
استفاده كنند.
از سوي ديگر تصويرسازي ب ه منظور موقعيت يابي در زمين، رصد
كردن بازيكنان تيم مقابل و هم تيمي ها و تلاش براي اخذ بهترين
تصميم در انتخاب بازيك ن هدف نيز آموز ش داده شد كه جنبه هايي از
تصويرسازي شناختي عمومي و استراتژيك را شامل م ي شد . به
شركت كنندگان ياد داده شد تا با كمك چند تكنيك ساده تنفسي،
آرامش و تمركز قبل از تمرينات را بالا ببرند و جهت انجام تمرينات
از يك الگوي پيشرفت مرحله به مرحله استفاده شد. در مراحل اوليه از
يك حس براي تصويرسازي استفاده مي شد (حس بينايي و يا شنوايي
به عنوان حس اوليه ) و به مرور ورزشكار از همه حس هاي خود بهره
مي برد و تصويرهاي كامل تري را تجسم مي كرد. به شركت كنندگان
نحوه ايجاد تصوير واضح، توانايي كنترل تصاوير و در نظر گرفتن
ساير محر ك هاي محيطي مرتبط با شرايط مسابقه مانند تماشاچيان،
مربي و بازيكنان آموزش داده شد.
تمرينات در شش هفته متوالي ب ه صورت يك جلسه در هفته
برگزار شده است . در جلسه اول مطالب پايه اي در رابطه با تعاريف و
چگونگي انجام تصويرسازي ذهني توضيح داده شد؛ در ادامه مطابق
با محتو اي ذكر شده، تمرينات زير نظر يك كارشناس ورزشي كه
دوره هاي تمرين ذهني را گذرانده است آموزش داده شد . مدت
آموزش در هر جلسه 20 دقيقه بود و ورزشكاران به مدت سه الي پنج
دقيقه تصويرسازي را در حضور مربي تمرين ذهني انجام م ي دادند. به
بازيكنان توصيه م ي شد تصويرسازي را خارج از محل تمرين، قبل و
بعد از تمرين، ب ه طور مرتب و روزانه انجام دهند؛ ب ه طوري كه حداقل
هفته اي پنج نوبت تمرينات تصويرسازي مربوط به ارسال پاس صحيح
توسط بازيكن انجام شود . لازم به ذكر است مراحل مختلف تمرين
تصويرسازي شامل مهارت پاس دادن و هم چنين موقعيت يا بي در
زمين چمن فوتبال، ب ه صورت يك متن نوشتاري تهيه شد؛ متن
تصويرسازي مذكور در ابتدا توسط مربي در كلاس آموزشي براي
شركت كنندگان خوانده شد و سپس نوشته مذكور ب ه عنوان نمونه در
اختيار تمامي شركت كنندگان در گروه مداخله در هر دو مطالعه قرار
گرفت. به بازيكنان گفته شد كه مي توانند مطابق با نمون ه هايي كه در
اختيار دارند مت ن هاي ديگري را تهيه نمايند و به تمرين بپردازند . در
اينجا، نمونه اي از متن تصويرسازي ذهني در مورد پاس دادن كه در
اين مطالعه به كار رفته است، را م يآوريم:
"تصور م يكنم كه الان در روز مسابقه هستم و اي نجا زمين چمن
خانگي ماست ... در موقعيت حمله هستيم؛ من در ي ك سوم مياني زمين
هستم؛ توپ زير پاي من است، بازيكن حريف به من نزديك مي شود
و من بازيكن هم تيمي ام را در سمت راست مي بينم كه موقعيت بهتري
از من دارد [صداي همان بازيكن را هم م ي شنوم كه از من پاس
مي خواهد]. تصميم م يگيرم كه به او پاس دهم..."
بعد از جم ع آوري داده ها، براي تعيين اثربخشي مداخله در گروه
تصويرسازي نسبت به گروه شاهد در هر دو مطالعه از آزمون
استفاده شد. جهت Generalized Estimating Equations (GEE)
آزمون تعامل ميان گروه سني و تاثير تصويرسازي بر عملكر د يا
Generalized به عبارتي مقايسه دو مطالعه، مدل رگرسيون لجستيك
محاسبه شد . Estimating Equation for Logistic Regression (GEE)
انجام گرفت. Stata تحليل داد هها به كمك نر مافزار 9.1
19/58 (17/90-20/ بازيكنان در رده جوانان با ميانگين سني ( 90
19 سال در گروه /00 (16/90-20/ سال در گروه تصويرسازي و ( 60
24/21 (19/30-32/ شاهد و در رده بزر گ سال با ميانگين سني ( 40
26 سال در گروه /92 (24/10-29/ سال در گروه تصويرسازي و ( 80
شاهد حاضر بودند . آناليز مقايسه اي پايه اي در رده جوانان نشان داد
يافتهها
174 توحيد سيف برقي و همكاران
171 تا 178 ، مجله دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، خرداد 1392 ، دوره 71 ، شماره 3
كه عمل كرد بازيكنان گروه تصويرسازي و شاهد قبل از مداخله،
در رده بزر گ سال نيز .(P>0/ تفاوت معني داري نداشته است ( 05
عملكرد اوليه باز يكنان قبل از آموزش تصويرسازي، در دو گروه
آناليز مقايسه اي ميان گروه مداخله و .(P>0/ مشابه بوده است ( 05
شاهد بعد از مداخله در مطالعه رده جوانان نشان داد كه ميزان
پاس هاي صحيح باز يكنان گروه تصويرسازي در جريان مسابقه
،CI%95: 1/17 ،1/ به صورت معني داري افزايش يافته است ( 69
جدول 1). در رده بزر گ سالان نتايج بعد از ) (OR=1/41 ،P<0/001
مداخله حا كي از افزايش نسبي ميزان پا س هاي صحيح در گروه
مداخله نسبت به گروه شاهد بود، اما تفاوت آماري معني داري ميان
،CI%95: 0/82 ،1/ عملكرد باز يكنان در دو گروه وجود نداشت ( 4
.( جدول 1 ) (OR=1/07 ،P>0/05
شكل 1: نمودار مراحل مختلف كارآزمايي باليني (تصويرسازي) در تيم هاي جوانان و بزرگ سال
جدول 1: عملكرد بازيكنان در گروه مداخله در مقايسه با گروه شاهد در دو مطالعه كارآزمايي رده جوانان و بزرگ سال
گروه هاي سني گروه مداخله/
شاهد
درصد پاس هاي صحيح
(قبل از مداخله)
درصد پاس هاي صحيح
(بعد از مداخله)
Odds Ratio *
95% CI (confidence
interval)
P
0/74±0/04 0/65±0/ گروه سني جوانان مداخله 04
0/65±0/03 0/66±0/ (زير 21 سال) شاهد 02
<0/0001 1/17 ، 1/69 1/41
0/69±0/05 0/65±0/ گروه سني بزر گسال مداخله 02
0/66±0/05 0/69±0/ (بالاي 21 سال) شاهد 06
0/573 0/82 ، 1/40 1/07
معني دار است P<0/ و 5 Generalized Estimating Equations (GEE) * آزمون آماري
n= رده بزرگ سال 22
رده اميد (زير 21 سال)
n=22
شركتكنندگان در آناليز نهايي موارد خروج از مطالعه تصادفي سازي ورود شركت كنندگان
n= گروه شاهد 11
n= گروه مداخله 11
n= گروه مداخله 11
n= گروه شاهد 11
n= گروه مداخله 4
n= گروه شاهد 4
n= گروه مداخله 2
n= گروه مداخله 7
n= گروه شاهد 7
n= گروه مداخله 9
n= گروه شاهد 4 n= گروه شاهد 7
اثر تصويرسازي ذهني بر عملكرد ورزشكاران در جوانان و بزرگسالان 175
http://tumj.tums.ac.ir
Tehran Univ Med J (TUMJ) 2013 June;71(3):171-78
براي رگرسيون لجستيك جهت مقايسه اثربخشي تصويرسازي در دو مطالعه جوانان و بزر گسال (محاسبه تعامل ميان سن و تاثير تصويرسازي) GEE جدول 2: مدل
Odds Ratio
Std. Err.
z
P>|z|
[95% Conf. Interval]
0/8348366 -1/39059 0/567 0/57 0/1402499 1/ مداخله (تصويرسازي) 077458
0/9397368 – 1/219563 0/656 -0/45 0/1236085 0/ گروه سني (جوانان و بزرگ سال) 9433418
0/9397368–1/786033 0/114 1/58 0/2122306 1/295531 (Interaction) تعامل
GEE در مقايسه ميان دو مطالعه و با محاسبه مدل رگرسيون لجستيك
براي بررسي تعامل ميان متغير گروه سني و اثربخشي تصويرسازي،
،OR: 1/29 ،P=0/ علي رغم معن يدار نبودن آماري تعامل مطر حشده ( 11
با 95 % اطمينان نشان داده شد كه اثربخشي تصويرسازي بر ميزان
پاس هاي صحيح مي تواند تا 78 % در گروه جوانان بيش از گروه
.( بزرگ سال باشد (جدول 2
هدف ما از انجام اين دو مطالعه موازي استفاده از تصويرسازي
ذهني ب ه منظور بهبود عمل كرد ورزشي فوتباليست ها در شرايط مسابقه
واقعي بوده است ؛ هدف ديگر بررسي تفاوت اثر تصويرسازي
شناختي در دو گروه سني مختلف بود . در ي ك نگاه كلي، نتايج
به دست آمده، نشان داده است كه تصويرسازي شناختي م ي تواند بر
عملكرد ورزشي باز يكنان فوتبال، حتي ب ه مقدار اند ك موثر باشد . اين
مساله هم سو با اكثر مطالعات گذشته در مورد اثربخشي تصويرسازي
بر روي باز يكنان Thelwell در ورزش كاران مي باشد؛ نتايج مطالعه
مياني فوتبال نشان داده بود آن ها در پاس دادن، تكل زدن و ضربه اول،
به صورت ناهمگون، پيشرف ت هايي ب ه دست آورد ه اند. 22 آن ها نيز اجزاي
عملكردي اختصاصي (مانند پاس، تكل و غيره ) و نه عمل ك رد كلي
(نتيجه مسابقه ) را مورد بررسي قرار دادند . پژوهش ها نشان م ي دادند
هرچند تصويرسازي بر عواطف هم راه با اجراي ورزشي باز يكنان
جوانان چندان تاثير نداشته است اما عمل كرد فوتباليس تهاي جوانان
در ضربات پنالتي را بهبود بخشيده است . 23 يافته هاي ما نيز با تاييد
تاثير تصويرسازي ذهني در فوتباليس ت هاي جوان و عدم تكرار نتايج
آن در بزر گ سالان نشان دهنده هم سويي با يافته هاي قبلي در اين زمينه
است. هرچند بيان شده كه ورزش كاران بعد از 14 سالگي به احتمال
مشابه با بزرگ سالان از محتواي انگيزشي و شناختي براي
تصويرسازي استفاده مي كنند، يافت ه هاي ما ه م ارز بودن اثرات
تصويرسازي در جوانان و بزر گ سالان را رد م ي كند و نشان م ي دهد
سير تكاملي استفاده از تصويرسازي در سنين جواني و بزر گ سالي در
زمينه عمل كردهاي اختصاصي تفاوت دارد . نتايج قبلي نشان م ي دهد
كه ورزش كاران با تجرب ه تر، تصويرسازي انگيزشي را بي ش تر و
منسجم تر به كار مي برند؛ 24 هم چنين ورزش كاراني ك ه اعتماد به نفس
كم تري دارند ، تنها برخي كاركردهاي تصويرسازي ذهني را استفاده
مي كنند و در مقابل ورزش كاران باتجربه از همه كاركردهاي
تصويرسازي شامل جنب ه هاي شناختي و انگيزشي بهره م ي برند . 25 لذا
يافته هاي ما در گروه بزرگ سال كه حا كي از عدم تغيير در عمل ك رد
ورزشي در اثر تصويرسازي شناختي بود ه است، نشان مي دهد ك ه
به احتمال تصويرسازي با جنب ه هاي شناختي ب ه تنهايي نمي تواند در
برخي شرايط سني و جهت بهبود برخي مهارت ها، نتايج قاب ل توجهي
داشته باشد و از همين رو ديده شده كه تر كيب انواع تمرينات ذهني
نتايج اميدبخش تري را ب ههمراه داشته است. 26
از سوي د يگر در مورد استفاده ورزش كاران از تصويرسازي در
رشته هايي با مهارت هاي باز (مانند فوتبال ) و يا بسته (مانند
ژيمناستيك)، نتايج متناقضي وجود دارد ؛ 27 نتايج نشان داده اند ك ه
ورزشكاران در رشته هايي با مهارت باز بيش تر از تصويرسازي
انگيزشي- هيجاني استفاده م يكنند. 28 اما استفاده ما از ي ك
تصويرسازي شناختي در ورزش فوتبال كه مجموعه اي از مهار تهاي
باز را شامل م ي شود، دليل و مدر ك جديدي براي تاثيرگذاري انواع
شناختي تصويرسازي حداقل در برخي زيرگرو ه ها از باز يكنان فوتبال
به حساب مي آيد.
تاكنون مطالعات ، كم تر توانست ه اند اثربخ شي تصويرسازي در
فوتباليست هاي جوان را در جريان مسابقات رسمي نشان دهند ك ه
بحث
176 توحيد سيف برقي و همكاران
171 تا 178 ، مجله دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، خرداد 1392 ، دوره 71 ، شماره 3
به احتمال به نقايص رو ش شناسي آن ها مربوط مي شود؛ چنان چه يك ي
از معدود پژوه ش هاي انجا م شده بر روي فوتباليس ت هاي جوان 29 نشان
داد هفت هفته آموزش تصويرسازي شناختي - عمومي مي تواند ميزان
كاربرد تصويرسازي ذهني در همه كاركردهاي شناختي و انگيزشي در
بازيكنان را به طور قابل توجهي افزايش دهد، اما اين مطالعه ت ك موردي
نتوانست نشان دهد كه اين روش بر بهبود عمل ك رد ورزش كاران در
جريان مسابقات فيل م برداري شده، موثر بوده است . نتايج ما با تكميل
روش شناسي تح قيق از نظر شيوه نمونه گيري، نوع و مدت زمان
تصويرسازي و نوع متغير پيامد توانسته است اثربخشي مداخله
نيز ك ه Jordet تصويرسازي در گروه جوانان را تاييد كند . مطالعه
تصويرسازي شناختي - عمومي (استراتژيك) را در قالب يك مداخله
براي سه فوتبال يست نخبه ب ه كار گرفته (Ecologic) محيطي اكولوژيك
است، 30 نشان داد علي رغم افزايش مهارت هاي ادر اك ي، ب ه جز ي ك
مورد بهبودي در عمل كرد ورزش كار در جريان مسابقات رسمي ديده
نشد. ما در اين مطالعه دوگانه به طور ضمني تصويرسازي براي
موقعيت يابي، تصميم گيري و پاس در يك شرايط پويا و متغير محيطي
را در كنار تصويرسازي مراحل فني و تكنيكي پاس دادن به كار برديم؛
نشان مي دهند احتمالاً بهبود Jordet تركيب يافته هاي ما با نتايج مطالعه
توانايي بينايي و ادراك محيطي در اثر تصويرسازي شناختي عمومي
به تنهايي براي عملكرد اختصاصي فوتباليس ت ها كافي نبوده است و
ساير اج زاي تصويرسازي شناختي مانند مرور ذهني تكنيك ها و
مهارت ها در كنار روش عمومي براي بهبود عملكرد اختصاصي
فوتباليست ها لازم است؛ اين يكي از مهم ترين اهداف محققين و
مربيان در به كار بردن تصويرسازي ذه ني خواهد بود . در پايان،
يافته هاي اين مطالعه نشان داد كه مداخلا ت شناختي از جمله
تصويرسازي شناختي اختصاصي و شناختي عمومي م ي تواند عملكرد
فوتباليست ها را در شرايط مسابقه بهبود ببخشد . هم چنين اين تغيير
عملكرد به احتمال تحت تاثير متغير مهم سن ورزش كاران مي باشد. اين
مطالعه محدودي ت هايي را نيز به همراه داشته كه از آن جمله ارزيابي
عملكرد ورزشي با استفاده از آناليز ويديويي ب ه تنهايي بوده است كه
بهتر است با رو ش هاي خود - گزارشي تر كيب شود تا روايي سنجش
افزايش يابد؛ يكي ديگر از محدودي ت هاي اين مطالعه محيطي، حذف
ناخواسته تعدادي از شر كت كنندگان به علت عدم شر كت در مسابقات
قبل يا بعد از آموزش بود كه توصيه مي كنيم براي كنترل اين مساله
مسابقات بيش تري پوشش داده شود تا كم ترين ميزان ريزش شر كت-
كنندگان را شاهد باشيم . از موارد ديگر كه در مطالعات آينده بهتر
است لحاظ شود بررسي ساير اجزاي مهارتي اختصاصي مرتبط با
فوتبال مانند شوت كردن، دريب ل زدن و حركت بدون توپ است تا
بتوان جنبه هاي بي شتري از عملكرد واقعي ورزشكار را ارزيابي كرد.
سپاسگزار : ي اين مقاله بخشي از پايا ن نامه تحت عنوان "بررس ي
اثربخشي تمر ينات ذه ني بر ميزان موفق يت پاس ها ي صح يح در ب ين
بازيكنان فوتبال رد ه هاي س ني مختلف باشگاه فرهنگ ي ورزش ي ك وثر
-53-04- 1386 " در سال 1387 و ك د 87 - تهران در لي گ سال 87
5654 مي باشد كه با حمايت دانشگاه علوم پزش كي تهران اجرا شده
است. از آقايان مجيد جلالي ، جلال چراغپور و علي دوست ي مهر جهت
همكاري در طراحي مطالعه و هم چنين از آقايان رضا آيت الله زاده،
مرتضي صادقي ، رضا م قصودي و علي كوليوند جهت هم ك اري در
اجراي پژوهش قدرداني م ينمايم.
1. Hall CR, Mack DE, Paivio A, Hausenblas HA. Imagery use by athletes:
Development of the Sport Imagery Questionnaire. Int J Sport
Psychol 1998;29(1):73-89.
2. Blair A, Hall C, Leyshon G. Imagery effects on the performance of
skilled and novice soccer players. J Sports Sci 1993;11(2):95-101.
3. Gill DL, Lavon W. Psychological Dynamics of Sport and Exercise.
Champaign: Human Kinetics; 1986. p. 50-110.
4. Reilly T, Gilbourne D. Science and football: a review of applied
research in the football codes. J Sports Sci 2003;21(9):693-705.
5. Hall CR, Rodgers WM, Barr KA. The use of imagery by athletes in
selected sports. Sport Psychol 1990;4(1):1-10.
6. Hird JS, Landers DM, Thomas JR, Horan JJ. Physical practice is
superior to mental practice in enhancing cognitive and motor task
performance. J Sport Exerc Psychol 1991;13(3):281-93.
7. Paivio A. Cognitive and motivational functions of imagery in human
performance. Can J Sport Sci 1985;10(4):22S-8S.
8. Driskell JE, Copper C, Moran A. Does mental practice enhance
performance? J appl psychol 1994;79(4):481-92.
9. Feltz DL, Landers DM. The Effects of Mental Practice on Motor
Skill Learning and Performance: A Meta-analysis. J Sport Psychol
1993;1(5):25-57.
References
كارايي دو روش پايش براي تشخيص عفونت محل جراحي در بخشهاي جراحي عمومي 177
http://tumj.tums.ac.ir
Tehran Univ Med J (TUMJ) 2013 June;71(3):171-78
10. Druckman D, Swets JA, editors. Enhancing Human Performance:
Issues, Theories, and Techniques. Committee on Techniques for the
Enhancement of Human Performance, National Research Council.
Washington, DC: National Academy Press; 1988.
11. Murphy SM. Imagery interventions in sport. Med Sci Sports Exerc
1994;26(4):486-94.
12. Murphy SM. Models of imagery in sport psychology: A review. J
Mental Imag 1990;14:153-72.
13. Hall C. Imagery in sport and exercise. In: Singer RN, Hausenblas
HA, Jannelle C, editors. Handbook of Sport Psychology. New
York, NY: John Wiley and Sons; 2001. p. 529-49.
14. Munroe KJ, Hall C, Weinberg R. The four W's of imagery use:
Where, when, why and what. Sport Psychol 2000;14(2):119-37.
15. Rodgers W, Hall C, Buckolz E. The effect of an imagery training
program on imagery ability, imagery use, and figure skating performance.
J Appl Sport Psychol 1991;3:109-25.
16. Vadocz EA, Hall CR Moritz SE. The relationship between competitive
anxiety and imagery use. J Appl Sport Psychol 1997;9:241-53.
17. Monsma EV, Overby LY. The relationship between imagery and
competitive anxiety. J Dance Med Sci 2004;8(1):11-8.
18. Li-Wei Z, Qi-Wei M, Orlick T, Zitzelsberger L. The effect of mental-
imagery training on performance enhancement with 7-10-yearold
children. Sport Psychol 1992;6(3):230-41.
19. Munroe-Chandler KJ, Hall CR. Enhancing the collective efficacy of
a soccer team through motivational general-mastery imagery. Imagin
Cogn Pers 2005;24(1):51-67.
20. Munroe-Chandler KJ, Hall C, Fishburne G, Strachan L. Where,
when and why athletes use imagery: An examination of developmental
differences. Res Q Exercise Sport 2007; 78(2):103-116.
21. Rogerson LJ, Hrycaiko DW. Enhancing competitive performance
of ice hockey goaltenders using centering and self-talk. J Appl
Sport Psychol 2002; 14: 14–26
22. Thelwell RC, Greenlees, IA, Weston N. Using psychological skills
training to develop soccer performance. J Appl Sport Psychol 2006;
18:254-270.
23. Ramsey R, Cumming JL, Brunning C, Williams S. A PETTLEP
based imagery intervention with university soccer players. J Sport
Exerc Psychol 2007; 29: S196.
24. Nordin S, Cumming J, Vincent J, Mcgrory S. Mental practice or
spontaneous play? Examining which types of imagery constitute
deliberate practice in sport. J Appl Sport Psychol 2006; 18: 345-
362.
25. Short SE, Short MW. Differences between high and low confident
football players on imagery functions: A consideration of the
athletes’ perceptions. J Appl Sport Psychol 2005; 17:197-208.
26. Sofian OF, Abdullah R. The Effectiveness of Imagery and Coping
Strategies in Sport Performance. Eur J Soc Sci 2009; 1(9): 97-108
27. Callow N, Hardy L. Types of imagery associated with sport
confidence in netball players of varying skills. J Appl Sport Psychol
2001; 13: 1-17.
28. Weigand DA, Arvinen-Barrow M, Scott T, Hemmings B, Walley
M. Elite and Novice Athletes’ Imagery Use in Open and Closed
Sports. J Appl Sport Psychol 2007; 19:93–104.
29. Munroe-Chandler KJ, Hall CR, Fishburne GJ, Shannon V. Using
cognitive general imagery to improve soccer strategies. Eur J Soc
Sci 2005; 5: 41-49.
30. Jordet G. Perceptual Training in Soccer: An Imagery Intervention
Study with Elite Players. J Appl Sport Psychol 2005; 17(2):140-
156.
Seif-Barghi T. et al.
178
171 تا 178 ، مجله دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، خرداد 1392 ، دوره 71 ، شماره 3
Effect of mental imagery on performance elite athletes’ in youth and
adult age groups: a randomized trial
Tohid Seif-Barghi M.D.1,2
Ramin Kordi M.D., Ph.D.2
Amir-Hossein Memari M.D.1*
1- Sports Medicine Research
Center, Tehran University of
Medical Sciences, Tehran, Iran.
2- Department of Sports Medicine,
School of Medicine, Tehran
University of Medical Sciences,
Tehran, Iran.
* Corresponding author: No 7, Al-e-
Ahmad Highway, Tehran, P.O Box:
14395-578, Iran.
Tel: +98-21-88630227
E-mail: amirmemari@farabi.tums.ac.ir
Background: Athletes are usually skilled in physical aspects of sports; they are widely
involved in physical conditioning, technical and tactical training. However they usually
ignore the psychological and cognitive skills linked to their performance. Sport imagery
is a well known fundamental skill that has a critical role in how a player performs and
shows his/her competency during a real world game. On the other hand football as a
complex team sport includes several skills linked to physical and psychological
properties. We aimed to study the effect of cognitive imagery on elite football players
through league competitions in two separate studies.
Methods: Twenty two youth players and Twenty two adult players randomly assigned
to imagery and control groups. Players in intervention group received 12 weeks training
program for specific cognitive imagery and general cognitive imagery. Imagery training
program focused on an important component of football performance as “successful
passing”. Players in control group were assigned to a waiting list with no intervention.
In order to evaluate outcome variable we assessed successful passing in real competetions
as player performance in both pre and post test occasions.
Results: Findings of study in youth participants showed that young players in intervention
group improved the performance of passing compared to control players (OR=1.41,
P<0.000, CI 95%: 1.17, 1.69). In contrary, Imagery performance in adult group remained
unchanged in spite of an increasing trend in performance (OR=1.07, P>0.05, CI 95%:
0.82, 1.4).
Conclusion: These results showed that cognitive imagery intervention can affect elite
soccer players’ performance. This effect is more prominent in youth age football
players.
Keywords: Imagery, passing, real competition, soccer.
Abstract Received: February 03, 2013 Accepted: March 02, 2013

Tehran Univ Med J (TUMJ) 2013 June;71(3):171-78
اثربخشي تصويرسازي ذهني بر عملكرد ورزشكاران نخبه فوتبال در جوانان و بزرگ سالان:
كارآزمايي باليني
توحيد سيف برقي 2و 1
رامين كردي 2
* اميرحسين معماري 1
-1 مركز تحقيقات پزشكي ورزشي، دانشگاه
علوم پزشكي تهران، تهران، ايران.
-2 گروه پزشكي ورزشي، دانشكده پزشكي،
دانشگاه علوم پزشكي تهران، تهران، ايران.
* مسئول نويسنده : تهران، بزرگراه جلال آل احمد،
روبه روي بيمارستان شريعتي، پلاك 7، مركز تحقيقات
021- پزشكي ورزشي تلفن: 88630227
E-mail: amirmemari@farabi.tums.ac.irTehran University Medical Journal, June 2013; Vol. 71, No. 3: 171-178 Original Article

رشد و يادگيري حركتي – ورزشي ، پ
چكيده
تصويرسازي ذهني، سال هاست كه مورد توجه محققان روان شناسي ورزشي و يادگيري حركتي بوده است. هدف از اين
تحقيق، مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ با تصويرسازي ذهني سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
است. به اين منظور 45 دانش آموز با ردة سني 12 تا 14 سال با استفاده از روش غيرتصادفي به عنوان نمونة آماري انتخاب شدند.
آزمودني ها به سه گروه تقسيم شدند و تحت تمرينات اختصاصي قرار گرفتند. برنامة گروه اول شامل تمرين عملي همراه با
تصويرسازي ذهني به روش پتلپ، گروه دوم تمرين عملي همراه با تصويرسازي ذهني به روش سنتي و گروه سوم تمرين عملي به
تنهايي بود. سپس در جلسات هفتم، چهاردهم، بيست و يكم و بيست و هشتم، از تمامي آزمودني ها آزمون استاندارد سرويس بك
هند بدمينتون (آزمون فرنچ) به عمل آمد و روند پيشرفت يادگيري آنها اندازه گيري شد، سپس داده هاي جمع آوري شده از طريق
آزمون تحليل واريانس يك عاملي و آزمون توكي تجزيه و تحليل آماري شدند. يافته هاي پژوهش نشان داد كه در ميزان يادگيري
مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)، بين گروه تصويرسازي ذهني پتلپ و گروه تصويرسازي ذهني سنتي و گروه
تصويرسازي ذهني سنتي و گروه كنترل، در هر سه مرحلة آموزش تفاوت معني داري مشاهده مي شود. همچنين در ميزان يادداري
مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)، بعد از يك هفته بي تمريني، بين گروه تصويرسازي ذهني پتلپ و گروه هاي تصويرسازي
ذهني سنتي و كنترل، تفاوت معني داري مشاهده شد. در نهايت پيشنهاد مي شود مربيان و آموزش دهندگان ورزش در شرايط
مقتضي از روش تصويرسازي ذهني پتلپ استفاده كنند.
واژههاي كليدي
تصويرسازي ذهني پتلپ، تصويرسازي ذهني سنتي، تست يادداري.
Email: s_afroozeh@yahoo.com 11 - نويسندة مسئول : تلفن : 09364143465
6 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
مقدمه
دانشمندان علم روان شناسي در دهه هاي اخير تعاريف مختلفي از تصويرسازي ذهني ارائه داده اند كه از جمله
مي توان به تصويرسازي ذهني به عنوان استفاده از حواس به منظور بازآفريني يا به وجودآوردن يك تجربه در
ذهن اشاره كرد ( 33 ). اين ويژگي در ورزش و يادگيري مهارت هاي گوناگون نيز مورد توجه روان شناسان ورزشي
قرار گرفته و به صورت تمرين ذهني به تكرار يك مهارت فيزيكي در مغز بدون هيچ تحرك مشهود از اعضاي بدن
به قصد يادگيري و ظرافت در تكنيك تعريف شده است. البته تصورات ورزشكاران در طول تمرين ممكن است با
همة حواس درگير شود ( 13 ). امروزه دانشمندان علوم ورزشي به منظور روزامد ساختن روش هاي علم تمرين و
كوتاه كردن فرايند يادگيري نوآموزان و خارج كردن ورزشكاران حرفه اي از فلات در يادگيري به تمرين ذهني
روي آورده اند. از جمله ويژگي هاي اين گونه تمرينات، بي خطر بودن، بي هزينه بودن، عدم نياز به تجهيزات و
مربي، وقت گير نبودن تمرينات و عدم بروز خستگي است ( 4). بنابراين با توصية تمرينات ذهني مي توان در
هزينه ها، تسهيلات، زمان، فضا، نيروي انساني و غيره صرفه جويي كرد و از طرف ديگر بازدهي ورزشكاران را نيز
افزايش داد ( 6). همچنين از طريق تمرين ذهني مي توان نوآموزان آسيب ديده يا ورزشكاراني را كه به علل ديگر
2005 ) نشان دادند كه تصويرسازي ذهني، يكي ) از تمرينات دور هستند، درگير تمرين كرد ( 24 ). گريج و هال 1
2007 ) نيز نشان دادند كه تصويرسازي ذهني مي ) از فنون بسيار مقبول روان شناسي است ( 16 ). بارو و همكاران 2
2007 ) در مقالة خود با عنوان ) تواند بسيار هنرمندانه در ورزش مورد استفاده قرار گيرد ( 7). اسميت و همكاران 3
"تصويرسازي ذهني به روش پتلپ و ورزش"، به موارد استفادة متعدد اين روش در ورزش اشاره كردند ( 12 ). در
واقع بايد گفت اين روش به ورزشكاران و مربي ورزش ابزاري مافوق تمرينات بدني و مهارتي هديه مي كند.
1994 ) به فقدان بناي ) 1996 ) ويلي 6 ) 1997 )، گوجينسكي و كولينز 5 ) برخي محققان مانند كولينز و هال 4
32 ). آنان ،14 ، تجربي و نظري تحقيقات علمي و فعاليت هاي كاربردي مرتبط با اين عنوان انتقاد كردند ( 9
ضعف هايي را در روش هاي تمرين ذهني مورد تاكيد قرار دادند كه از آن جمله خستگي هاي روحي بود. در پاسخ
1 - Gregg & Hall
2 - Barrow, M.A. et al
3 - Smith, D. Wright, C.Alisopp, A. and Westhead.H
4 - Collins & Hale
5 - Goginsky & Collins
6 - Vealey
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
7
2001 ) مدل "پتلپ" را گسترش دادند. اين مدل براساس يافته هاي مربوط ) به چنين انتقادهايي، هلمز و كولين 1
به علوم اعصاب است، به ويژه اين كه يافته هاي فيزيولوژيكي اعصاب، علت اصلي تصويرسازي و حركت واقعي
است. واژة اختصاري "پتلپ" مربوط به مؤلفه هاي كاربردي و مهمي است كه بايد هنگام استفاده از تصويرسازي
ذهني مورد ملاحظه قرار گيرد. مؤلفه هاي مورد نظر شامل عوامل بدني، محيطي، مهارت مورد نظر، زماني،
يادگيري، هيجان و جنبة فكري است. بايد در نظر داشت تصويرسازي ذهني مي تواند روش بسيار مؤثري در
2002 ) به اين نكته اشاره كردند كه توازن عملكرد در آرام سازي ) توازن عملكرد باشد ( 28 ). هولمز و كولين 2
بدني مؤثر نيست و حتي به نظر مي رسد كه كاملاً با حالت بدني اجراي ورزشكاران مغايرت داشته باشد. به نظر
آنها تصويرسازي ذهني زماني مؤثرتر است كه تمام حواس درگير باشند و احساسات جنبشي در خلال اجراهاي
واقعي مهارت تجربه شود ( 19 ). مؤلفه هاي بدني اين مدل مربوط به واكنش هاي بدني ورزشكاران در موقعيت
2001 ) ادعا مي كنند، ) هاي ورزشي است. برخي دانشمندان علم روان شناسي ورزشي مانند ويليامز و هريس 3
.( اگر ورزشكاران در موقعيت آرام و راحتي قرار گيرند، به بهترين نحو قادرند مهارت يا حركت را تجسم كنند ( 36
به هر حال در بيشتر بررسي هاي مربوط به تصويرسازي ذهني، ارتباط معني داري بين استفاده از آرامش و
15 ). مؤلفة محيطي اين مدل به محيط فيزيكي اشاره دارد كه ، سودمندي آن در تجسم وجود نداشت ( 10
تصويرسازي ذهني در آن صورت مي گيرد، براي به دست آوردن تصوير حركت، محيطي كه تصور مي شود، بايد
شبيه به محيطي واقعي باشد. براي مثال بازيكن راگبي بايد تمرين ذهني را در زمان ايستادن روي چمن انجام
دهد. اگر تهية محيط مشابه ممكن نيست، از تصاوير محل و نوارهاي صوتي صداي جمعيت مي توان استفاده كرد.
در صورت استفاده از ساختار الگوي تصويرسازي ذهني، بايد شامل توصيفاتي از واكنش افراد به محيط و متفاوت
با توصيفات محرك محيطي باشد ( 30 ). مؤلفة مربوط به تكليف (مهارت مورد نظر) عامل مهمي است، همان طور
كه مهارتي تصور و تجسم شده بايد با مهارتي كه در واقعيت مي بايست انجام گيرد، متناسب باشد. براي
تصويرسازي ذهني كاربردي، فرايندي كه به آن "آموزش پاسخ" مي گويند، بايد صورت پذيرد ( 20 ). اين فرايند
شامل تمركز شركت كننده بر روي پاسخ هاي محيط واقعي با استفاده از فراخواني و تقويت گزارش هاي
1 - Holmes & Collins
2 - Holmes & Collins
3 - Williams & Harris
8 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
فيزيولوژيكي و رفتاري در محيط اجراي مهارت است كه تاكيد بر تعيين جهت به سمت تصويرسازي ذهني مؤثر
است.
برخي محققان از استفاده از تصويرسازي ذهني در حركت آهسته دفاع مي كنند، زيرا در اين حالت عمل را به
صورت كامل مشاهده مي كنند ( 35 ). به هر حال زمان بندي دقيق، اغلب در موقعيت هاي مربوط به بازي واقعي
و اجراي فعاليت هاي خاص بسيار مهم است. مؤلفة يادگيري اين مدل به انطباق ميزان تصويرسازي ذهني در
ارتباط با مرحلة يادگيري اشاره دارد. سطح مهارت اجراكننده از ابتداي مرحلة شناختي تا مرحلة خودكاري،
نمايش حركتي و پاسخ هاي اعضا تغيير خواهد كرد، ازاين رو ميزان تصويرسازي ذهني بايد به درستي اصلاح
شود. براي مثال شخص اجراكننده در ابتدا بايد به آن حركت تا حد زيادي فكر كند، بنابراين تمرين ذهني بسيار
بر روش هاي صحيح تأكيد مي كند. اگر چه وقتي اجراي مهارت خودكار شود، اجراكننده مجبور نيست زياد در
مورد اين روش فكر كند و بنابراين تصويرسازي ذهني بيشتر از روش هاي خاص بر احساس اين حركت تأكيد
دارد. هيجان به منظور اجراي بهينة مهارت لازم و ضروري است. مؤلفة هيجان به حلقة مفقود شده در انجام
فعاليت ورزشي اشاره مي كند ( 8). براي دسترسي به توازن عملكرد طبيعي، ورزشكار بايد هيجان ها و انگيزش
هاي مرتبط با انجام فعاليت را تجربه كند. اين موضوع با نظرهاي لانگ 1 كاتبرت، ورانا و برادلي 2 هماهنگ است
11 ). آنان گنجاندن واكنش هاي هيجاني اجرا كننده ها را در تصويرسازي ذهني پيشنهاد مي كنند. براي ،21)
مثال تحريك احساسات اجراكننده در طول مدت اجرا بايد بخش مهمي از تجربة تصويرسازي ذهني شود. البته
اين كار بايد با احتياط صورت گيرد تا هيجاناتي كه در اين تصويرسازي احساس مي شود، مثبت باشند. افكار
منفي بايد با جايگزين كردن آنها با افكار مثبت حذف شوند. اگرچه عملكرد اصلي مدل پتلپ بهبود اجراي مهارت
است، تمركز بر هيجانات مثبت بايد افزايش اعتماد به نفس و انگيزش را به اثبات برساند. در نهايت مؤلفة جنبة
فكري به روش تصويرسازي ذهني اشاره دارد كه از ذهن مي گذرد. مطابق توازن عملكرد، تصويرسازي ذهني
دروني ترجيح داده مي شود. در واقع پژوهش هاي اخير از اين ايده كه توازن عملكرد و فعاليت مغز در تصويرسازي
ذهني دروني نسبت به تصويرسازي ذهني بيروني بيشتر است، حمايت مي كنند ( 26 ). به هر حال، در اين مطالعه
تصويرسازي ذهني بيروني شامل تصور كردن شخص ديگري در اجراي عمل است. اگرچه در بعضي تحقيقات
1 - Long
2 - Cuthbert, Vrana, & Bradley
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
9
گرايش به تصويرسازي ذهني بيروني در برخي مهارت ها مشاهده مي شود ( 18 ). به هر حال به ورزشكاران توصيه
مي شود از هر دو نوع تصويرسازي ذهني دروني و بيروني استفاده كنند. هرچند بيشتر اجراكنندگان ماهر قادرند
از جنبة فكري به جنبة فكري ديگر تغيير كنند ( 29 ) و با انجام دادن اين كار دو جنبه از تصويرسازي ذهني
بهينه را به خوبي به دست آورند. مؤلفة فيزيكي (بدني) مدل پتلپ با استفاده از تحقيقات اخير مورد تأكيد قرار
2003 ) تأكيد كرده اند كه اين مدل به صورت كامل آزمايش نشده است، به ) گرفته است ( 27 ). وينبرگ و گلد 1
نظر هلمز و كولين ( 2001 ) اين مدل كاملاً آزمايش شده است ( 34 ). مطابق نوشته ها، تصويرسازي ذهني به
صورت سنتي در محيطي دور از محيط واقعي فعاليت ورزشي و همچنين بدون استفاده از ابزاري كه در ميدان
ورزشي استفاده مي شود، انجام مي گرفت و اغلب توجه كمي به حس جنبشي مي شد و تأكيد اصلي بر جنبه
هاي ديداري تصويرسازي ذهني بود ( 22 ). همچنين در روش سنتي اغلب جنبة بيروني تصويرسازي ذهني مورد
تأكيد بود ( 31 ). به هرحال، اگر چه از برخي از مؤلفه هاي پتلپ در تحقيق مربوط به تصويرسازي ذهني استفاده
مي شود، به بعضي از مؤلفه ها نيز توجه كمتري مي شود كه از آن جمله عوامل فيزيكي و محيطي است
23،17 ). رايت و اسميت ( 2007 ) نيز در تحقيق خود با عنوان "بررسي تاثير تصويرسازي ذهني پتلپ روي )
.( وظايف شناختي" ، تاثير مثبت تصويرسازي ذهني به روش پتلپ را روي اين گونه فعاليت ها نشان دادند ( 38
2008 ) در تحقيق خود با عنوان "بررسي تاثير تصوير ذهني پتلپ روي عملكرد پرستاران"، ) رايت و همكاران 2
تاثير معني داري را بين عملكرد آنان در استفاده از تصويرسازي ذهني به روش پتلپ نشان دادند ( 37 ). از آنجا
كه امروزه در دنياي ورزش دور ماندن از تمرينات، لطمات جبران ناپذيري را به روحيه و مهارت ورزشكار وارد مي
كند، استفاده از بهترين شيوة استفاده از تمرينات ذهني به عنوان يكي از عوامل كسب مهارت در شرايط خاص يا
مرور تمرين به منظور افزايش اعتماد به نفس و سطح مهارت، تعيين يك روش استاندارد تمرين ذهني ضروري به
نظر مي رسد.
با توجه به احتمال زياد آسيب نوجوانان در ورزش و جلوگيري از به هرز رفتن استعدادهاي بالقوة آنان و نيز
دوري گزيدن از افت شديد آنان و كشف بهترين روش هاي تمريني، محققان درصدد گزينش مناسب ترين نوع
تصويرسازي ذهني براي ورزشكاران از طريق بررسي و مقايسة هر دو نوع تمرين ذهني برآمدند.
1 - Weinberg & Gould
2 - Wright C,. Hogard E., Eliis R., Smith D. & Kelly C.
10 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
روش تحقيق
تحقيق حاضر از نوع نيمه تجربي است كه به صورت ميداني انجام مي گيرد. جامعة آماري تحقيق پسران 12
تا 14 سال بودند كه 45 نفر از آنها به طور غيرتصادفي به عنوان نمونة آماري انتخاب شدند. آزمودني ها پس از
همسان سازي از نظر ميزان توانايي ذهني و سطح آمادگي در رشتة بدمينتون به طور تصادفي به سه گروه 15
نفري تقسيم شدند كه به جز گروه كنترل دو گروه تجربي، تمرين عملي و تصويرسازي ذهني را به صورت
تركيبي انجام مي دادند. برنامة تمريني گروه اول كه تصويرسازي ذهني را به روش پتلپ انجام مي دادند، تمرين
ذهني مهارت مورد نظر و تاكيد روي مؤلفة فيزيكي پتلپ بود، همچنين به آزمودني ها آموزش داده شد تا محل و
لباس مخصوصي را كه مي بايست هنگام آزمون بپوشند، تجسم كنند. برنامة تمريني گروه دوم كه تصويرسازي
ذهني را به روش سنتي انجام مي دادند، ابتدا ريلاكسيشن و در نهايت تمرين ذهني مهارت مورد نظر بود. گروه
سوم (گروه كنترل) فقط به تمرين عملي مهارت مي پرداختند. براي جمع آوري اطلاعات از آزمون استاندارد
سرويس بدمينتون (فرنچ) استفاده شد. براي ارزيابي عملكرد نمونه ها در پايان جلسات هفتم، چهاردهم، بيست و
يكم و يك هفته بعد از آخرين تمرين (به منظور آزمون يادداري) از آزمودني ها، آزمون به عمل آمد. به منظور
تجزيه و تحليل آماري اطلاعات از آمار توصيفي و آمار استنباطي جهت معني دار بودن يا عدم معني دار بودن
اختلاف امتيازات به دست آمده توسط سه گروه استفاده شد. از آزمون تحليل واريانس يك عاملي در سه گروه
نيز براي تعيين اختلاف ميانگين داده ها و از آزمون توكي براي تعيين سطح معن يدار بودن آنها بهره گرفته شد.
نتايج و يافته هاي تحقيق
در ابتدا نتايج آزمون هاي اول، دوم و سوم و نيز آزمون يادداري در هر سه گروه بررسي شد و هما نطور كه در
جدول 1 مشاهده مي شود، در هر چهار آزمون گروه تصويرسازي ذهني پتلپ ميانگين نمره هاي بهتري نسبت به
دو گروه ديگر كسب كردند.
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
11
جدول 1 – ميانگين و انحراف استاندارد امتيازهاي گروه هاي مورد بررسي در آزمون هاي اول، دوم، سوم و
يادداري
آماره آزمون اول آزمون دوم آزمون سوم آزمون يادداري
M SD M SD M SD M SD گروه
55/33 ±6/91 57/73 ±6/91 53/53 ±4/49 47/27 ±5/ تصويرسازي ذهني پتلپ 54
42/27 ±4/26 43/27 ±5/35 41/53 ±6/54 34/07 ±4/ تصويرسازي ذهني سنتي 43
34/35 ±4/33 37/53 ±7/86 28/78 ±5/65 28/78 ±4/ كنترل 82
در شكل 1 نيز ميزان پيشرفت آزمودني ها طي دوره و هر سه آزمون ترسيم شده است. همان طور كه
مشاهده مي شود، سطح عملكرد هر سه گروه طي دوره افزايش پيدا كرده است.
0
10
20
30
40
50
60
آزمون يادداری آزمون سوم آزمون دوم آزمون اول
تصويرسازی ذهنی پتلپ
تصويرسازی ذهنی سنتی
گروه کنترل
شكل 1- ميانگين و ميزان پيشرفت گروه هاي مختلف در آزمون ها
12 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
محاسبه شده در هر سه گروه و در چهار آزمون به F با توجه به داده هاي مشاهده شده در جدول 2، چون
است، بنابراين حداقل بين ميانگين دو گروه P<0/ بحراني جدول 2 در سطح احتمال 05 F عمل آمده، بزرگ تر از
از گروه هاي مورد بررسي تفاوت معني داري وجود دارد.
جدول 2- خلاصة تحليل واريانس يك عاملي آزمون اول، دوم، سوم و آزمون يادداري
آزمون منبع تغييرات
درجة آزادي
d.f
F F مجذور ميانگين ss مجموع مجذورات
920/600 1841/200 بين آزمودني ها 2
114/800 4821/600 درون آزمودني ها 42
44 كل آزمون اول 800 / 6662 ____
8/019
421/800 843/600 بين آزمودني ها 2
101/557 4256/400 درون آزمودني ها 42
آزمون دوم
__ 5200/000 كل 44
4/153
399/155 798/311 بين آزمودني ها 2
102/466 4303/600 درون آزمودني ها 42
آزمون سوم
___ 54470/911 كل 44
3/895
355/607 711/215 بين آزمودني ها 2
97/745 4105/300 درون آزمودني ها 42
آزمون يادداري
__ 4816/515 كل 44
3/638
3/22
در ادامه براي تعيين تفاوت معني داري بين ميانگين گروه ها از آزمون توكي استفاده شد كه اطلاعات به
دست آمده در جدول 3 نشان داده شده است :
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
13
جدول 3 – خلاصة اطلاعات آزمون توكي آزمون اول، دوم، سوم و آزمون يادداري
H.S.D M3 M2 M آزمون ها گروه مقايسة ميانگين 1
20/19* 10/2* _ M1=47/ اول 27
9/99* _ _ M2=34/ اول دوم 07
_ _ _ M3=28/ سوم 78
9/516
20/6* 11/00 _ M1=53/ اول 53
9/6* _ _ M2=41/ دوم دوم 53
_ _ _ M3=28/ سوم 78
8/95
20/2* 10/46* _ M1=57/ اول 73
9/74* _ _ M2=43/ سوم دوم 27
_ _ _ M3=37/ سوم 53
8/99
20/98* 9/53* _ M1=55/ اول 33
11/45* _ _ M2=42/ يادداري دوم 27
_ _ _ M3=34/ سوم 35
8/78
• در ميزان يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)، بين گروه تصويرسازي ذهني پتلپ
و گروه تصويرسازي ذهني سنتي، در هر سه مرحلة آموزش تفاوت معني داري وجود دارد.
همچنين در ميزان يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون بين گروه تصويرسازي ذهني پتلپ و
گروه كنترل، در هر سه مرحلة آموزش تفاوت معني داري مشاهده مي شود؛
• در ميزان يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون، بين گروه تصويرسازي سنتي و گروه كنترل،
در هر سه مرحلة آموزش تفاوت معن يداري مشاهده مي شود؛
• در ميزان يادداري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون، بعد از يك هفته بي تمريني، بين گروه
تصويرسازي ذهني پتلپ و گروه تصويرسازي ذهني سنتي، تفاوت معني داري وجود دارد؛
14 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
• در ميزان يادداري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون، بعد از يك هفته بي تمريني، بين گروه
تصويرسازي ذهني پتلپ و گروه كنترل، تفاوت معني داري مشاهده مي شود؛
• در ميزان يادداري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون، بعد از يك هفته بي تمريني، بين گروه
تصويرسازي ذهني سنتي و گروه كنترل، تفاوت معني داري مشاهده مي شود.
بحث و نتيجه گيري
با توجه به نتايج، تمام گروه ها در ابتداي تمرين پيشرفت داشتند كه با نتايج حمايت طلب و همكاران
1386 ) همخواني دارد ( 1). اين نتيجه مي تواند قانون تواني تمرين را دال بر پيشرفت سريع در مراحل اوليه و )
كاهش در مراحل بعدي، تأييد كند. نتايج به دست آمده از اين پژوهش نشان مي دهد گروه هايي كه در تمرينات
خود از تركيب تمرين عملي و تصويرسازي ذهني استفاده كرده بودند، بعد از 21 جلسه تمرين، پيشرفت
يادگيري و ميزان يادداري آنها نسبت به گروهي كه فقط از تمرين عملي استفاده كرده بودند، افزايش يافته بود و
در تجزيه و تحليل آماري مشخص شد كه تفاوت بين ميانگين اين گروه ها، گروه اول (تصويرسازي ذهني پتلپ)
نسبت به گروه دوم (تصويرسازي ذهني سنتي) و گروه سوم (كنترل)، و گروم دوم (تصويرسازي ذهني سنتي)
،( نسبت به گروه سوم (كنترل) معني دار است، كه اين نتايج با نتايج تحقيقات دريسكل، كوپر و موران ( 1994
فلتز و لندرز ( 1983 )، ياگوئز ( 1999 )، گرج و هال ( 2005 )، بارو و همكاران ( 2007 )، اسميت و
5). براساس نتايج به ،3 ، 2007 )، مجتهدي، كاظمي ( 1375 ) و فولادي ( 1382 ) همخواني دارد ( 2 ) همكاران 1
دست آمده، در مرحلة اول آموزش بين گروهي كه تمرين ذهني و تمرين عملي انجام مي دادند، با گروه تمرين
25 )، ريس برگ و راگز )(1980) عملي به تنهايي تفاوت معني داري مشاهده شد كه با نتايج ميناس 2
1979 )، كه معتقد بودند تصويرپردازي ذهني موجب ارتقاي يادگيري در مراحل اوليه مي شود، همخواني ) داله 3
دارد. با توجه به اينكه هر دو گروه تجربي تحقيق از تركيب تمرين عملي و تصويرسازي ذهني استفاده كرده اند،
اما ميانگين گروه تصويرسازي ذهني به روش پتلپ نسبت به گروهي كه تصويرسازي ذهني به روش سنتي انجام
داده اند، بيشتر است و بين ميانگين هاي دو گروه تفاوت معني داري وجود دارد. اين يافته با نتايج تحقيقات پوتر و
1 - Smith & et al
2 - Minus
3 - Rice berg & Roagz dalea
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
15
2001 ) همخواني دارد. اين نتايج از مدل ) 2007 ) و هولمز و كولينز 3 ) 2004 )، اسميت و همكاران 2 ) همكاران 1
تصويرسازي ذهني به روش پتلپ حمايت مي كند و فايدة مدل پتلپ به گروه سني خاص و سطح تجربه يا
تكاليف ورزشي محدود نمي شود ( 24 ). شايد يكي از عوامل برتري اين تصويرسازي را بتوان در همسان سازي
ذهن و نحوة رقابتي دانست كه با استفاده از تمامي جزييات فرد را وادار مي كند خود را در محيط واقعي تمرين
تصور كند. بنابراين مطالعات نشان مي دهد كه مدل پتلپ مؤثرتر از روش هاي سنتي تصويرسازي ذهني است.
همچنين اگر چه عناصر متفاوت مدل پتلپ به صورت انفرادي مهم اند، هرچه اين عناصر بيشتر باشد، تصويرسازي
ذهني مؤثرتر مي شود. در نهايت بايد به تاثير تصويرذهني در يادگيري مهارت هاي ورزشي اذعان كرد و رويكرد
جديدي را در اين عرصه باز كرد تا مربيان ورزشي با آشنايي هر چه بيشتر با تصويرذهني به روش پتلپ در
توسعه و تكامل ورزش مؤثر باشند. البته بايد گفت كه تمام شيوه هاي تمرين ذهني مفيد است و موجب تبحر
حركتي ورزشكاران مي شود. انتظار مي رود مربيان آموزشي نوجوانان بتوانند در شرايط مساعد روش تصويرسازي
بهتر را به نوآموزان خود ياد دهند. در سطوح بالاتر نيز پيشنهاد مي شود تا با تعيين بهترين شيوة تمرينات ذهني
و آشناسازي مربيان و ورزشكاران در شرايط مقتضي، شاهد بهترين عملكرد ناشي از تمرينات ذهني باشيم.
خذ Ĥ منابع و م
1.حمايت طلب، رسول. شيخ، محمود. موحدي، احمدرضا. اسد، محمدرضا. ( 1386 ). "تاثير تقدم و تاخر
تمرين ذهني بر يادگيري يك مهارت ادراكي – حركتي با تاكيد بر تصويرسازي دروني و بيروني". نشرية پژوهش
در علوم ورزشي، شمارة نوزدهم.
2. فولادي، پژمان. ( 1382 ). "بررسي تاثير تمرين ذهني بر يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)".
پايان نامة كارشناسي ارشد، دانشگاه آزاد اسلامي واحد خوراسگان.
1 - Potter & et al
2 - Smith & et al
3 - Holmes & Collins
16 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
3. كاظمي، كيوان. ( 1375 ). "بررسي تاثير تمرين ذهني يادگيري كاتا در ورزش كاراته بر كاراته كاي كمربند
18 سالة باشگاه هاي كاراتة شيتوريو اصفهان". پايان نامة كارشناسي ارشد، دانشكدة تربيت -25 ( سياه (دان 1و 2
بدني دانشگاه تهران.
4. كريستينا، رود. كوكورس ( 1375 ). "آموزش مهارت هاي ورزشي (راهنمايي مربيان)". ترجمة محمدتقي
اقدسي، چاپ اول، دانشگاه تبريز.
5. مجتهدي، حسين. ( 1379 ). "آزمون هاي ورزشي". ادارة كل تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش. تهران.
6. وينتر، گ. ك، مارتين. ( 1992 ). "راهنماي عملي روان شناسي ورزش". ترجمة محمدكاظم واعظ موسوي.
كميتة ملي المپيك. چاپ اول. تهران.
7. Barrow, M, A. Weigand, D,A., Thomas , S. Hemmings, B.and Walley, M.
(2007). "Elite and novice athletes' imagery use in open and closed sports". Journal
of Applied Sport Psychology, 19; PP:93-104.
8.Botterill, C. (1997). "The role of emotion in sport performance : The missing
link?" Journal of Applied Sport Psychology, 9 , P:12.
9. Collins, D., & Hale, B.D. (1997). "Getting closer … but still no cigar!"
Comments on bakker, Boschker and chung (1996). Journal of Sport and Exercise
Psychology, 19; PP:207-212.
10.Conroy, D.E. (1997). "Atest of the utility of alpha chamber technology and
imagery training for enhacing decision making in tennis". Unpublished masters
dissertation. Chapel Hill, NC: University of North Carolina.
11. Cuthbert,B. N. Vrana, S.R., & Bradley , M.M. (1991). "Imagery : Function
and physiology. "In J. R Jennings, P.R. Ackles & M.G.H. Coles (Eds.), Advances in
psychophysiology 4, (PP:1-42). London : Jessica kingsley Publishers.
12. Dave Smith, Caroline wright, Amy Alisopp, and Hayley Westhead. (2007).
"It's all in the mind: petlep-Based imagery and sports performance". Journal of
Applied Sport Psychology, 19;PP:80-92.
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
17
13. Edgar, T.(2001). "Mental practice strategies of elite track & field athletes."
Psychology, Volume 1.Issu 2.PP 244-225..
14.Goginsky, A.M., & Collins, D.(1996). "Research design and mental
practice". Journal of Sports Sciences, 14; PP:381-392.
15.Gray, J.J., Haring, M.J., Banks, M.N. (1984). "Mental rehearsal for sport
performance: Exploeing the relaxation-imagery paradigm". Journal of sport
Behavior, 7, PP:68-78.
16.Gregg, M & Hall, C. (2005). "The imagery ability, imagery use and
performance relationship". Sport Psychologist, 2005/19/93-99. Human Kinetics
Publisher, Inc.
17. Grouios, G. (1992). "Mental practice: A review". Journal of Sport Behavior,
15, PP:42-59.
18. Hardy, L., & Callow , N. (1999). "Efficacy of external and internal visual
imagery perspectives for the enhancement of performance on tasks in which from is
important". Journal of Sport and Exercise Psychology, 21; PP:95-115.
19.Holmes, P.S., & Collins, D. J. (2001). "The petlep approach to motor
imagery: Afunctional equivalence model for sport psychologists". Journal of
Applied Sport Psychology, 13; PP:60-83.
20.Lang, P. J., Kozak, M.J., Miller, G. A., Levin, D. A., & Mclean, A. (1980).
"Emotional imagery : Conceptual structure and pattern of somato-visceral
response". Psychophysiology, 17, PP:179-192.
21.Lang, P.J. (1985). "The cognitive psychophysiology of emotion : Fear and
anxiety". In a.H. Tuma & J.D . Maser (Eds), Anxiety and the anxiety disorder
(PP:131-170). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
22. Lee, A.B., & Hewitt, J. (1987). "Using visual imagery in a floatation tank to
improve gymnastic performance and reduce physical symptoms". International
Journal of sport Psychology, 18(3); PP:223-230.
18 نشرية رشد و يادگيري حركتي- ورزشي ، شمارة 6، پاييز و زمستان 1389
23. Lejeune, M.,Decker, C.,& Sanckez, X. (1994). "Mental rehearsal in table
tennis performance". Perceptual and Motor skills, 79; PP:627-641.
24.M.Driediger, C. Hall & N. Callow.(2006). "Imagery use by injured athletics:
A qualitative analysis" . Journal of sport science; 24(3); PP:261-271.
25. Minus, S.C. (1980). "Acquistion of motor skill following guidal mental and
physical practis". Journal of Human Movement studi, 6; PP:127-141.
26.Ruby, P., & Decety, J. (2001). "Effect of subjects perspective talking during
simulation of action : A PET Investigation of agency". Nature Neuroscience , 4,
PP:546-550.
27. Smith, D. & Collins, D. (2004). "Mental practice, motor performance and
the late CNV." Journal of Sportand Exercise Psychology, 26, PP:412-426.
28.Smith, D., & Holmes, P. (2004). "The effect of imagery modality on golf
putting performance". Journal of Sport and Exercise Psychology, 26; PP:385-395.
29. Smith, D., Collins, D., & Hale , B. (1998). "Imagery perspectives and karate
performance". Journal of Sports Sciences, 16, PP:103-104.
30.Smith, D., Holmes,P.Whitemore, L., Collins, D., & Devonport, T. (2001).
"The effect of theoreticallybased imagery scripts on hockey penalty flick
performance". Journal of Sport Behavior, 24, PP:408-419.
31. Tenenbum, G., Bar-Eli, M.,Hoffman, J.R., Jablonovski, R., Sade, S., &
shitrit, D. (1995). "The effect of cognitive and somatic psyching-up techniques on
isokinetic leg strength performance". Journal of Strength and Conditioning
Research, 9, PP:3-7.
32.Vealey, R.S. (1994). "Current status and prominent issues in sport
psychology interventions". Medicine and Science in Sport and Exercise, 26;
PP:495-502.
33. Vealey, R.S.,& Greenleaf, C.A. (2001). "Seeing is believing : Understanding
and using imagery in sport". In J.M.Williams (Ed), Applied Sport Psychology:
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
19
Personal growth to peak performance. Mountatin View, CA: Mayfield Publishing
Company.
34. Weinberg, R. S.& Gould, D. (2003). "Foundations of sport and exercise
psychology (3rd ed.)". Champaign, IL: Human Kinetics.
35.Whetstone, T.S. (1995). "Enhancing psychomotor skill development through
the use of mental practice". Journal of Industrial Teacher Education, 32, Retrieved
November 15, 2004, from http:// scholar. Lib. Vt. Edu/ ejournals/ JITE / v32n4/
whetstone. Html.
36.Williams, J.M., & Harris, D.V. (2001). "Relaxation and energizing
techniques for regulation of arousal". In J.M.Williams (Ed). Applied Sport
Psycholgoy: Personal growth to peak performance (4th ed., PP:229-246). London :
Mayfield Publishing Co.
37. Wright C., Hogard. E., Ellis R., Smith D. & Kelly c.(2008). "Effect of
PETTLEP imagery training on performance of nursing skills : Pilot Study".
Journal of Advanced Nursing 63(3); PP:259-265.
38. Wright C.J. Smith. D.K. (2007). "The effect of a short-term PETTLEP
imagery intervention on a cognitive task". Journal of Imagery Research in Sport
and Physical Activity Volume 2, Issue 1 2007 Article 1.رشد و يادگيري حركتي – ورزشي ، پاييز و زمستان 1389
5 - شمارة 6  ص ص : 19
88 / 08 / تاريخ دريافت : 30
90 / 03 / تاريخ تصويب : 25
مقايسة روش تصويرسازي ذهني پتلپ و سنتي در يادگيري مهارت
سرويس كوتاه بدمينتون (بك هند)
2.. محسن افروزه - 1.. محمدصادق افروزه 1
1. دانشجوي دكتري دانشگاه تربيت معلم تهران، 2. كارشناس ارشد دانشگاه آزاد اسلالامي واحد جهرم